Μικρασιατικός πόλεμος (χρονολόγιο)

 

ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Περιοδικό Τεύχος 3ο

59. Ο ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ-ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου

 

15 Μαΐου 1919. Κατάληψη Σμύρνης από τον ελληνικό στρατό, με υπόδειξη ΗΠ;, Αγγλίς και Γαλλίας. Δεν ήθελαν η περιοχή να περιέλθει στην Ιταλία. Στη Σμύρνη και την ενδοχώρα της ζούσαν 555.000 Έλληνες, 310.000 Τούρκοι και 100.000 άλλες εθνότητες.

7 Αυγούστου 1919. Ο συνταγματάρχης Μουσταφά Κεμάλ εκφραστής του τουρκικού εθνικισμού με ενέργειές του συγκαλεί προκρίτους της ανατολικής Τουρκίας και αποφασίζουν να υπερασπισθούν με κάθε θυσία τα δικαιώματα του τουρκικού έθνους.

16 Μαρτίου 1920. Οι Άγγλοι καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη. Οι εθνικιστές Τούρκοι αποκηρύσσουν το Σουλτάνο και ορίζουν προσωρινή κυβέρνηση στην Άγκυρα με πρόεδρο το Μουσταφά Κεμάλ.

10 Αυγούστου 1920. Συνθήκη των Σεβρών, αναφερόταν στο εδαφικό καθεστώς της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Τουρκία διατηρούσε την Κωνσταντινούπολη. Η Ελλάδα έπαιρνε την Ανατολική Θράκη, τν ευρωπαϊκή ακτή του Ελλησπόντου, τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος. Τα κυριαρχικά δικαιώματα στη Σμύρνη θα τα αποκτούσε μετά από πενταετία και ύστερα από δημοψήφισμα. Η Συνθήκη των Σεβρών δεν επικυρώθηκε και δεν αναγνωρίστηκε από την κυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ. Ο ελληνικός στρατός  κατέλαβε τουρκικά εδάφη πέρα απ’ αυτά που όριζε η παραπάνω συνθήκη και η σύγκρουση με τον Κεμάλ ήταν αναπόφευκτη.

 

Οκτώβριος 1920. Απρόοπτος θάνατος του βασιλιά Αλέξανδρου. Εκλογική ήττα του Βενιζέλου. Επικείμενη επάνοδος Κων\νου στο βασιλικό αξίωμα.

2 Δεκεμβρίου 1920. Οι Γάλλοι, Άγγλοι, Ιταλοί με διακοίνωσή τους προς την ελληνική κυβέρνηση, δηλώνουν ότι σε περίπτωση επανόδου του βασιλέως Κωνσταντίνου δεν έπρεπε να περιμένουν καμία οικονομική βοήθεια.

Μάρτιος 1921. Με πρωτοβουλία της Αγγλίας οι σύμμαχοι κάλεσαν Τούρκους και Έλληνες σε σύσκεψη στο Λονδίνο για τα ζητήματα που είχαν ανακύψει από τη συνθήκη των Σεβρών. Ο έλληνας πρωθυπουργός Καλογερόπουλος, αισιόδοξος δηλώνει ότι σ’ ένα τρίμηνο δύναται να νικήσει τους Τούρκους και να καταλάβει την Άγκυρα. Οι Τούρκοι ζήτησαν την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης και Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό.

16 Μαρτίου 1921. Η κατοχή των στενών του Ελλησπόντου από τους Άγγλους οδηγεί τη Ρωσία σε σύμφωνο φιλίας με τους Τούρκους. Ακόμη η Τουρκία υπογράφει συνθήκες ειρήνης και οικονομικής συνεργασίας με τη Γαλλία και την Ιταλία.

Άνοιξη του 1921. Επίθεση του ελληνικού στρατού. Η συμβολική βοήθεια της Αγγλίας δεν ήταν αρκετή να υπερκεράσει την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που έδιδαν προς την Τουρκία οι Ρώσοι, οι Ιταλοί και οι Γάλλοι.

Αύγουστος 1922. Μεγάλη τουρκική επίθεση, καταλήγει στην αποχώρηση του ελληνικού στρατού και πυρπόληση της Σμύρνης (27-8-1922).

15 Νοεμβρίου 1922. Επαναστατική επιτροπή αποτελούμενη από έλληνες αξιωματικούς παραπέμπει σε δίκη τους υπαίτιους της Μικρασιατικής καταστροφής. Το στρατοδικείο καταδικάζει σε θάνατο τους Δημ. Γούναρη, Νικ. Στράτο, Π. Πρωτοπαπαδάκη, Γ. Μπαλτατζή, Ν. Θεοτόκη και Γ. Χατζηανέστη.

24 Ιουλίου 1923. Διάσκεψη Λοζάννης (πόλη της Ελβετίας).

Απαιτήσεις Τουρκίας. Να φύγει το Πατριαρχείο από την Κων/πολη, η Ελλάδα να μην έχει πολεμικό στόλο, να πληρώσει πολεμική αποζημίωση, να φύγουν οι Έλληνες από την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία, αφοπλισμό νησιών του Αιγαίου με παράλληλη κατάργηση της ελληνικής κυριαρχίας και εγκαθίδρυση καθεστώτος αυτονομίας.

Αποφάσεις. Η Τουρκία παίρνει την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο. Αποφασίστηκε η ανταλλαγή των πληθυσμών η οποία ήταν υποχρεωτική για τους Έλληνες που ζούσαν στην Τουρκία και για τους Μουσουλμάνους που ζούσαν στην Ελλάδα. Εξαιρούνταν από την ανταλλαγή των πληθυσμών οι Έλληνες το γένος εγκατεστημένοι στην Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο (125.000 τότε) οι Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης (118.000 τότε) και οι Αλβανοί μουσουλμάνοι που ζούσαν σε ελληνικό έδαφος.

Δεκέμβριος του 1924. Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας που ήρθαν στην Ελλάδα ανήλθαν σε 1.220.000. Απ’ αυτούς οι 638.254 εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, 107.607 στη Δυτική Θράκη, 56.613 στα νησιά του Αιγαίου, 8.197 στην Ήπειρο, 33.900 στην Κρήτη και 377.297 στην παλιά Ελλάδα. Επίσης ήλθαν και 45.000 Αρμένιοι. Από την Ελλάδα προς την Τουρκία μετακινήθηκαν 518.146 μουσουλμάνοι και 92.000 Βούλγαροι.