Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ 3 (Κ-Λ). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ 3 (Κ-Λ). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

 

 


21. ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

 

Γράφoυν η Τάνια και η Άννα Αποστόλου, φοιτήτριες της Προσχολικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας και του Παιδαγωγικού Τμήματος Θεσσαλονίκης αντίστοιχα.

 

 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 3ο

             Οι Βεντζιώτες δε χρησιμοποιούσαν το λόγο τους μόνο για επικοινωνία, αλλά μέσα σ’ αυτόν κυριαρχούσαν τα νοήματα, οι σκέψεις. Τα συμπυκνωμένα νοήματα τα χρησιμοποιούσαν στον καθημερινό τους λόγο με μορφή παροιμιών και παροιμιωδών εκφράσεων κατά την επικοινωνία τους με τα μέλη της οικογένειάς τους και των ομοχωρίων τους.

 Μερικές απ’ αυτές είναι

 1. Όποιος δεν έχτισε σπίτ’ και δεν πάντρεψε κορίτσ’ δεν ξέρει τίποτα (τα πλέον πολυδάπανα).

 2. Πάρε σκύλα από κοπάδ’ και γυναίκα από σόι (επιλογή από σωστό περιβάλλον).

 3. Κάθε πέτεινος στην κοπριά του λαλάει (υπεροχή στο οικείο περιβάλλον).

 4. Μήτε ο γαμπρός γίνεται γιος, μήτε κι η νύφη κόρη (αγάπη γονιών προς τα φυσικά τέκνα).

 5. Το μήλο θα πέσει κάτω απ’ τη μηλιά (ομοιότητα προς τους γονείς).

 6. Ο καλός ο μύλος όλα τ’ αλέθει (δυνατό στομάχι).

 7. Τρώγονται σαν η γάτα με το σκλί (διαρκής φιλονικία).

 8. Λείπ’ ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή (άνθρωπος που παντού ανακατεύεται).

 9. Αγαπάει ο θεός τον κλέφτη, αγαπάει και το νοικοκύρη (δικαιοσύνη).

10. Ο λύκος έχει το σβέρκο χοντρό για να κάνει τη δουλειά τ’ μοναχός (άξιος άνθρωπος).

11. Όποιος δε θέλει να ζυμώσει όλη μέρα κοσκινίζει (τεμπέλης, αναβλητικότητα).

12. Εμ γαλάτα, εμ μαλάτα και τ’ αρνί θηλκό (όλα δικά του).

13. Άμα θέλει η νύφη κι ο γαμπρός τύφλα να χει η πεθερά (υπεροχή της αγάπης).

14. Όσο αραιώνουν τα σκόρδα τόσο χοντραίν ( προβλήματα πολυκοσμίας).

15. Η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη (επίπονη εργασία).

16. Μαθαίνει η αρκούδα να χορεύει (σπουδαιότητα επιμονής).

17. Έχουν τα παιδιά σαν τα σκόρδα (υγιή παιδιά).

18. Κυλίσκιν ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι (συντροφιά ομοίων).

19. Όποιος δεν παινέσει το σπίτι του θα πέσει να τον πλακώσει ( αυτοεκτίμηση).

20. Ήρθην η αρκούδα στη γειτονιάς θα ρθει και σε σένα (διαδοχή γεγονότων).

21. Πιες νερό νάχεις το κεφάλι σου γερό (αποφυγή οινοποσίας).

22. Σιούτα γίδα πάντα νια (αδυναμία εξακρίβωσης ηλικίας).

23. Κουβέντα, κουβεντούλα τρώει ο λύκος τη βιτούλα (αμέλεια).

24. Από στείρα γίδα, γάλα (ικανότητα).

25. Κοπέλα σαν τα κρύα τα νερά (όμορφη, υγιέστατη).

26. Του ήρθαν τα γίδια (μεταμέλεια, ορθή πράξη).

27. Είναι στον τράγο καβάλα (όλα τούρχονται βολικά).

28. Αυτοί που μας χρωστούσαν μας πήραν και το βόδι (κακοπληρωτές).

29. Βάλε το νερό στ’ αυλάκι (προγραμματισμός).

30. Άφησε το γάμο και πάει για πουρνάρια (ανικανότητα ιεράρχησης υποχρεώσεων).

31. Αγόρασε γουρούνι στο σακί (επιπολαιότητα).

32. Γάτος που κοιμάται, ποντικούς δεν πιάνει (τεμπέλης).

33. Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις (ασυνέπεια).

34. Δε λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή (ο πολυπράγμονας).

35. Ρίξε νερό στο κρασί σου (συμβιβασμός).

36. Η παλιά η κότα έχει το ζουμί (πείρα).

37. Κάθε κόκορας στην κοπριά του λαλεί (άνεση στο οικείο περιβάλλον).

38. Κάλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει (σιγουριά).

39. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα (αδιέξοδο).

40. Όταν λείπει ο γάτος χορεύουν τα ποντίκια (ασυδοσία).

41. Όποιος κάηκε στο γάλα, φυσάει και στο γιαούρτι (φόβος).

42. Όποιος έχει τα γένια, έχει και τα χτένια (συγκροτημένη προσωπικότητα).

43. Το μισιακό γουμάρι το τρώει ο λύκος (ασυνεννοησία).

44. Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη (έλλειψη συνεργασίας).

45. Νηστικό αρκούδι δε χορεύει (χαμηλή αμοιβή).

46. Αν είσαι και παπάς με την αράδα σου θα πας (ισονομία).

47. Πέσε πίτα να σε φάω (οκνηρία).

48. Η Υπαπαντή μαζεύει τις γιορτές με το αντί (καιρός για εργασία).

49. Καλή η Παναγιά αλλά καλή είναι και η πατλιά (μέτρα προφύλαξης κατά τη  διάρκεια του πολέμου).

50. Έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια (πανωλεθρία).

51. Κουντή η νύφη να και το μέτρο (απόδειξη διαφωνίας).

52. Έχουν τα παιδιά σαν τα σκόρδα (υγιή παιδιά).

53. Το ήμερο τ’ αρνί βζαίν(ι) από δυο μάνες (ο διπλωμάτης).

54. Αν δεν βρέξ(ι) τον κώλος ψάρια δεν πιάνεις ( η εργασία αμείβεται).

55. Με τον ήλιο τα βάνουμι, με τον ήλιο τα βγάνουμι. Τι έχν τα έρμα και ψοφούν (οκνηρία).

56. Βάρτα να τ’ αρμέξουμε (άστοχες επαναλήψεις).

Τετάρτη 11 Μαρτίου 2020

Κουρούνα Φιλιππαίων


56. Κουρούνα

 Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου Από το βιβλίο μου "ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ" σελ.386 Κοζάνη 2018

Ανήκει στην τοπική κοινότητα Φιλιππαίων. Αναγνώριση του οικισμού Κουρούνα  στις 14-3-1971 και προσάρτησή του στην κοινότητα Φιλιππαίων. Υψόμετρο 1401 μέτρα. Βρίσκεται βορειοδυτικά των Φιλιππαίων σε απόσταση 2 χιλιόμετρα από τους Φιλιππαίους.
Αποτελεί έδρα μαθητικών κατασκηνώσεων. Ο πευκόφυτος χώρος είναι περιφραγμένος  εκτάσεως 280 στρεμμάτων. Υπάρχουν τρία σπιτάκια που διαθέτουν 10 κρεβάτια το καθένα με τουαλέτα και μπάνιο (http://astroexormisi2011.ofa.gr)
Εκδηλώσεις: Στο χώρο πραγματοποιούνται εκδηλώσεις προβολής μανιταριών, πανελλήνιες εξορμήσεις ερασιτεχνών αστρονόμων (5η Πανελλήνια Εξόρμηση 29-31 Ιουλίου 2011 με διοργανωτή τον Όμιλο Φίλων Αστρονομίας Θεσσαλονίκης. 31η συνάντηση μοτοσυκλετιστών από 31/5 ως 4/6  για το 2012. Για 8η χρονιά μανιταρόφιλοι από την Ελλάδα και από άλλες χώρες, θα συγκεντρωθούν στα Γρεβενά, για να ανταλλάξουν γνώσεις και εμπειρίες, να δοκιμάσουν νέες μανιταρογεύσεις, να γνωρίσουν τα τοπικά προϊόντα, την τοπική κουζίνα και να απολαύσουν την ντόπια φιλοξενία, τα δάση, τις φυσικές ομορφιές της... Πίνδου και τα πανέμορφα πέτρινα μνημεία λαϊκής αρχιτεκτονικής. Η γιορτή για 2η χρονιά θα γίνει στις κατασκηνώσεις "Κουρούνας", στους Φιλιππαίους Γρεβενών. Πρόκειται για το κορυφαίο γεγονός μανιταροφιλίας και μανιταρογνωσίας στη χώρα μας και αποτελεί κατά κοινή ομολογία ένα τετραήμερο εκδηλώσεων με μοναδικό χρώμα. Χορηγός της Γιορτής είναι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών ενώ το κόστος της προβολής της Γιορτής καλύπτεται από το Υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Το μεγαλύτερο ωστόσο κομμάτι του προϋπολογισμού θα καλυφθεί -για πρώτη φορά- με κουπόνια οικονομικής ενίσχυσης υπέρ του Συλλόγου. Η Γιορτή σχεδιάζεται από τους Μανιταρόφιλους Δυτικής Μακεδονίας και υλοποιείται κυρίως με την εθελοντική προσφορά εργασίας και υπηρεσιών από τους μανιταρόφιλους, τα μέλη άλλων τοπικών συλλόγων και από τους ντόπιους πολίτες της φιλοξενούσας κοινότητας Φιλιππαίων.(19-22 Αυγούστου 2010 ) http://aetos-grevena.blogspot.gr.
Στην απογραφή του 2011 ο πληθυσμός ήταν μηδενικός. Δηλαδή η Κουρούνα είναι ένας ακατοίκητος πλέον οικισμός του Δήμου Γρεβενών.

Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου 2014

Λόχμη Γρεβενών









63. Λόχμη, η (Βίτσι)

 Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου (Από το βιβλίο μου "ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ" σελ.386 Κοζάνη 2018 

Γενικά: Είναι χτισμένος σε υψόμετρο 745 μέτρων με πλησιέστερους οικισμούς τις Αμυγδαλιές, τον Άγιο Γεώργιο. Επί Τουρκοκρατίας υπήρξε τσιφλίκι Μπέηδων. Σώζεται μέχρι σήμερα ένα τριώροφο κτήριο, η “Κούλια” το διοικητικό κέντρο του Μπέη. Χτίστηκε το 1848. Έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο από την Αρχαιολογική υπηρεσία.

Κοινοτικά: Το 1918   προσαρτάται στην κοινότητα Πικρεβενίτσης. Την 1η Φεβρουαρίου 1927 ο οικισμός Βίτσι μετονομάζεται σε Λόχμη. Το 1997 εντάσσεται στο Δήμο Γρεβενών.
Στον εκλογικό κατάλογο της Υποδιοικήσεως Γρεβενών του 1914 ήταν εγγεγραμμένοι 19 χριστιανοί.

Εκπαίδευση: Έχει 57 κατοίκους, υπάρχει το  χειμώνα κοινός δάσκαλος αμειβόμενος  με μισθό 200 γρόσια από την  εκκλησία, μαθητές 10 (1873-74. Πηγή Ηλίας Γάγαλης greveniotiς.gr βλέπε Βιβλιογραφία).
Διδακτηριακή κατάσταση του σχολείου το έτος 1937: Κτίριον δημόσιον. Μαθητές 20-25 (60/619). Το δημοτικό σχολείο λειτούργησε ως το 1969 (Βικιπαίδεια).

Ιερά: Άγιος Νικόλαος (1742) ναός με παλιές  αγιογραφίες. Παμμεγίστων Ταξιαρχών, (1818)  με πλήθος τοιχογραφιών, ενοριακός ναός. Στον κώδικα της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Αγίου Νικάνορος) αναφέρεται ως Βήτζη χορίον με ένδεκα αφιερωτές της  Β΄ Γραφής (1534-1692).

Πληθυσμός: 1854=19. 1913=62. 1920=68. 1928=84. 1940=112. 1951=102. 1961=94. 1971=59. 1981=59. 1991=74. 2001=47. 2011=22. (97ος κατά σειρά από τους 112 απογραφέντες οικισμούς της Π.Ε Γρεβενών με την απογραφή του 2011). Στο κατάστιχο του έτους 1564 (ΤΤ 350) των Οθωμανικών αρχείων της Κων/πολης ο οικισμός είχε 55 κατοικίες και το ποσό φόρου που πλήρωνε ήταν 7.704.









Σάββατο 22 Φεβρουαρίου 2014

Λείψιον Γρεβενών






62. Λείψιον, το 

 Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου (Από το βιβλίο μου "ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ" σελ.386 Κοζάνη 2018


Γενικά: Είναι χτισμένος σε υψόμετρο 845 μέτρων με πλησιέστερους οικισμούς  τον Άγιο Κοσμά, Ροδιά, Κυδωνιές, Οροπέδιο.


Κοινοτικά: Το 1918 προσαρτάται στην κοινότητα Βαντσκού. Το 1997 αποτελεί οικισμό του Δήμου Κοσμά Αιτωλού και το 2010 στο Δήμο Γρεβενών. Στον εκλογικό κατάλογο της Υποδιοικήσεως Γρεβενών του 1914 ήταν εγγεγραμμένοι 26 χριστιανοί.
Ο Προϊστάμενος της Γεωργικής Υπηρεσίας αναφέρει ότι στις 17-2-32 η επιτροπή Απαλλοτριώσεως Γρεβενών απαλλοτρίωσε υπέρ του Συνεταιρισμού Ακτημόνων Λειψίου  έκταση 7299 στρεμμάτων εκ των οποίων βοσκήσιμοι εκτάσεις εκ στρεμμάτων 5155 εκτιμηθείσες προς 30 δρχ. κατά στρέμμα.
Ο Έπαρχος στις 28-11-34 ζητά από τον Επιστάτη του Ειδικού Ταμείου Επαρχιακής Οδοποιίας Γρεβενών  να λάβει στοιχεία δια τη σύνταξη μελετών κατασκευής των βρύσεων «Δημήτρη Πηγάδι», «Τσατρσαράκο» και «Τρανό Πηγάδι». Το σπουδαιότερο ζήτημα που απασχολούσε τον οικισμό ήταν η ύδρευση κύρια τους καλοκαιρινούς μήνες. Ολημερίς γυναίκες και κορίτσια περιμένουν “σειρά” να πάρουν λίγο νερό για το σπίτι
. Για την τετάρτη περίοδο εξελέγη πρόεδρος Κυδωνιών ο Νικολ. Γ. Βασιλόπουλος (Β.Ε 7-2-37).

Αρχαιότητες: Αρχαίος  οικισμός στη θέση “Σιλιό” με ασβεστόχτιστα θεμέλια, θραύσματα κεραμίδων (Σαμσάρης).

Εκπαίδευση: Διδακτηριακή κατάσταση του σχολείου το έτος 1937:  Δημόσιο οίκημα. Αριθμός μαθητών 30. Ο χώρος της αιθούσης 32 τ.μ. θεωρείται ανεπαρκής. Το διδακτήριο είναι ακατάλληλο διότι είναι μικρό και η στέγη χαμηλή (ύψος 2,60 μ.) και ως εκ τούτου ανθυγιεινή (60/619).

Ιερά: Ναός Αγίων Αποστόλων με αξιόλογες τοιχογραφίες. Άγιος Νικόλαος, ενοριακός ναός, με τοιχογραφίες του 1831[1]. Εκλογές για ανάδειξη εκκλησιαστικής Επιτροπής πραγματοποιήθηκαν το Φεβρουάριο του 1936 (Β.Ε 15-3-1936 Ε.Βασιλόπουλος). Αφιερωτές στην πρόθεση 421 της Μονής Αγίου Νικάνορα ήταν για την Α΄ Γραφή 1 (1534-1692)  και στη Β΄ Γραφή 0 (από το 1692 και μετά).

Οικονομία: Έρανος υπέρ της Αεροπορίας απέφερε 213 δραχμές και 36 οκάδες σίτου. Πρόεδρος γεωργικού συνεταιρισμού εξελέγη ο Δημ. Ι.Βασιλόπουλος (Β.Ε 17-10-37).
Αίτησις κατοίκων του Συνοικισμού  στις 14-12-51 Λειψίου προς το Νομάρχη Κοζάνης. Με την αίτησή τους ζητούν να τους επιτραπεί ελευθέρα η βοσκή των αιγών καθόσον αποτελούν το μοναδικό πόρο ζωής. Τονίζουν συγκεκριμένα: «Οι κάτοικοι του Συνοικισμού διατελούντες εν απογνώσει προ του εμφανιζομένου νέου πραγματικά κινδύνου παρακαλούμε όπως αφεθεί ελευθέρα η βοσκή των αιγών, ίνα και ημείς δυνηθούμε ουχί να ορθοποδήσουμε αλλά να ζήσουμε στοιχειωδώς». Με απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Γρεβενών χορηγήθηκε ουχί γεωργικός κλήρος αλλά γεωργοκτηνοτροφικός, οι δε βοσκήσιμες γαίες αναγνωρίστηκαν υπέρ της ολότητος των Συνεταίρων δια τη συντήρηση της κτηνοτροφίας και του ανεπαρκούς κλήρου.

Πεσόντες: Βασιλόπουλος Φώτιος του Χρήστου, έτος γεν. 1913, 53ΣΠ, Συνοικισμό Ανθηρού 17-4-41 (ΔΙΣ).

Πληθυσμός: 1854=24 στεφάνια. 1913=100. 1920=100. 1928=122. 1940=158. 1951=177. 1961=167. 1971=93. 1981=86. 1991=63. 2001=75. 2011=23. (96ος κατά σειρά από τους 112 απογραφέντες οικισμούς της Π.Ε Γρεβενών με την απογραφή του 2011). Στο κατάστιχο του έτους 1564 (ΤΤ 350) των Οθωμανικών αρχείων της Κων/πολης ο οικισμός είχε 17 κατοικίες και το ποσό φόρου που πλήρωνε ήταν 2.000 άσπρα ενώ το 1579 ήταν 33 κατοικίες και ο φόρος ήταν 1.500 άσπρα.

Σύλλογοι: Πολιτιστικός Σύλλογος Λειψίου “Ο Άγιος Νικόλαος”. Πολιτιστικός Σύλλογος Λειψίου «Η ΕΝΟΤΗΤΑ» 2004.

           



[1] Έκθεση Σακελλάρη.