Η ΚΝΙΔΗ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

 

11. Η ΚΝΙΔΗ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου 

 

Τέλη Ιουλίου 2010 απρόσμενα δέχθηκα τηλεφώνημα από Αθήνα. Ήταν του συναδέλφου Κώστα Σταυρόπουλου. Ήθελε να συνδράμω στην εύρεση Βεντζιώτικης παραδοσιακής στολής, προκειμένου να τη χρησιμοποιήσει στην παρουσίαση του βιβλίου του “ Η ΚΝΙΔΗ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ” στα Γρεβενά στις 1 Αυγούστου. Του υπέδειξα να απευθυνθεί στο χοροδιδάσκαλο από Σαρακίνα κ.Δημήτριο Μπουκάλη. Ο ίδιος δεν μπόρεσα να παρευρεθώ καθ΄ ότι την ίδια μέρα ο σύλλογος του χωριού μου είχε προγραμματίσει ανάβαση στο «Βοϊδόλακκο». Ο ευγενής συνάδελφος φρόντισε να μου στείλει ένα αντίτυπο βιβλίου με την παρακάτω αφιέρωση τον οποίο ευχαριστώ: “Αφιέρωμα στον κ. Βασίλη Αποστόλου, άγνωστό μου φυσιογνωμικά, γνωστότατό μου από την ιστοσελίδα του και την πολιτιστική δραστηριότητά του στο Δήμο μας. Με πολλή εκτίμηση Κων/νος Σταυρόπουλος”.

Ο Κων/νος Σταυρόπουλος γεννημένος στην Κνίδη είχε την ευτυχία να δασκαλέψει στον τόπο του επί πέντε συνεχή έτη. Όπου κι αν πήγε, όπου κι αν εργάστηκε κουβαλούσε την Ιθάκη του, τη γενέτειρά του. Αυτή την αγάπη του την αποτυπώνει σήμερα με την έκδοση του βιβλίου  «Η ΚΝΙΔΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ» με αρωγό τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών. Μέσα στις 190 σελίδες ξετυλίγεται με απλά λόγια η ιστορία του χωριού, τα ιερά, τα πανηγύρια, οι ασχολίες των κατοίκων, τα ταραγμένα χρόνια της κατοχής και του εμφύλιου, τα δημοτικά μας τραγούδια.

Νοιάζεται για το χωριό του, παραχωρώντας τα συγγραφικά δικαιώματα για την αποπεράτωση του παρεκκλησίου του ενοριακού ναού σήμερα, Αγίου Δημητρίου.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ-ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΥ-ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΞΑΡΧΟΥ

 

12. ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ-ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΥ-ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΞΑΡΧΟΥ

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου

 

 

ΜΕΡΟΣ Βον

 

Ολοκληρώνουμε τις δραστηριότητες του συλλόγου από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα με την παράθεση του Βου μέρους. Αποκλειστικό βοήθημα το βιβλίο Ταμείου, το βιβλίο πρακτικών, τα εισερχόμενα και εξερχόμενα έγγραφα.

1980

Στις 5 Ιουλίου 1980 πραγματοποιείται το πρώτο αντάμωμα των Εξαρχιωτών στον αύλειο χώρο του Δημοτικού σχολείου. Μας διασκέδασε η ορχήστρα του Ζήση Τσιοτίκα.  Τα έσοδα της χοροεσπερίδας είχαν ανέλθει στο ποσό των 65.437 δραχμών (προσκλήσεις εισόδου 155Χ 200= 31.000, λαχεία 9.300, ψητό, ποτά) και τα έξοδα στις 46.014 δραχμές. Είχαμε παραγγείλει ψητά κοτόπουλα. Οι γυναίκες φρόντισαν να συνοδεύονται με πατάτες τις οποίες και μαγείρεψαν. Θέλαμε ο Σύλλογος να αποκτήσει εικόνα, κατασκευάσαμε πινακίδα, την οποία είχε επιμεληθεί ο ζωγράφος Γεώργιος Τσεχειλίδης. Κυκλοφορεί ο Σύλλογος το δεύτερο ημερολόγιο με φόντο την περικαλλή βρύση, η οποία υπάρχει μέχρι σήμερα.

1981

Οι εισφορές των μελών ανέρχονται στις 41.550 δρχ.  Συνεχίζουμε την αναβίωση του εθίμου «Σούρβα». Τα τραγουδάμε όχι μόνο στον Έξαρχο, αλλά στα χωριά Βάρη, Κνίδη, Δαφνερό, Παλιόκαστρο. Στις 26 Απριλίου οργανώνεται λαϊκό πανηγύρι στην πλατεία του χωριού. Προγραμματίζονται έργα.  Αγοράζονται πάσσαλοι και συρματόπλεγμα για την περίφραξη βοσκότοπου του Αγίου Αθανασίου με αντικειμενικό στόχο την προφύλαξη των αυτοφυών βελανιδιών. Δυστυχώς το έργο δεν προστατεύθηκε. Η περίφραξη καταστράφηκε. Αν περιφράζαμε μικρή έκταση πιστεύω ότι τα αποτελέσματα θα ήταν διαφορετικά. Ένα άλλο έργο η τοποθέτηση συγκροτήματος από κούνιες στην αυλή του δημοτικού σχολείου. Μας στοίχησαν γύρω στις 55.000 δραχμές, αρκετά μεγάλο ποσό για τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Τοποθετήσαμε και αρκετά παγκάκια στην πλατεία του χωριού. Φυτεύονται καλλωπιστικά δέντρα στην πλατεία.

1982

Αρχαιρεσίες για την ανάδειξη του 2^ου Διοικητικού Συμβουλίου πραγματοποιήθηκαν στις 19 Απριλίου 1982. Οι εκλεγέντες συγκροτήθηκαν σε σώμα ως ακολούθως. Πρόεδρος Γκουτζιαμάνης Νικόλαος. Αντιπρόεδρος Δημήτριος Τριανταφύλλου. Γραμματέας Βασίλειος Αποστόλου. Ταμίας Δημήτριος Ζαχαράκης. Σύμβουλος Ιωάννης Μητράγκας. Εξελεγκτική Επιτροπή: Αποστόλου Αθανάσιος, Μαχτσίρας Δημήτριος, Χαντές Στέργιος. Δραστηριότητες: Συντήρηση της επαρχιακής οδού Εξάρχου-Δαφνερού. Πραγματοποιείται εκδρομή του συλλόγου στο Μέτσοβο. Εξοπλίζεται το γραφείο του συλλόγου με γραφείο, 5 καρέκλες. Τυπώνεται το ημερολόγιο του συλλόγου, συνολικά 150 αντίτυπα, με φωτογραφία το σιντριβάνι του χωριού το οποίο ήταν προσφορά του Νικόλαου Ι. Γκουτζιαμάνη. Το 2009 ανακαινίστηκε από το δήμο Βεντζίου.

1983

Στις 8 Μαΐου 1983, πρώτη μέρα του Πάσχα μετά από εκλογές συγκροτήθηκε σε σώμα το 3^ο Διοικητικό Συμβούλιο ως ακολούθως.

Πρόεδρος Τριανταφύλλου Νέστωρ. Αντιπρόεδρος  Γκουτζιαμάνης Δημήτριος του Αντωνίου. Γραμματέας Ζαχαράκης Χρίστος του Νικολάου. Ταμίας Ζαχαράκης Δημήτριος του Ιωάννη. Μέλος Τριανταφύλλου Δημήτριος του Χρίστου. Εξελεγκτική Επιτροπή: Γκουτζιαμάνης Ευάγγελος, Μαχτσίρας Νικόλαος, Τριανταφύλλου Μάρκος. Πραγματοποιούνται δαπάνες για αγορά μεταλλικής ντουλάπας, για τροποποίηση καταστατικού, μπάλες ποδοσφαίρου και φανέλες για την ομάδα.

1984-1987

Στις 26-8-84 συγκροτήθηκε σε σώμα  το 4^ο  Διοικητικό Συμβούλιο ως εξής.

Πρόεδρος Ζιώγας Αριστείδης. Αντιπρόεδρος, Αποστόλου Απόστολος. Γραμματέας, Μαχτσίρας Δημήτριος του Αθανασίου. Ταμίας, Μαχτσίρας Νικόλαος του Παναγιώτη. Μέλος, Γκουτζιαμάνης Δημήτριος του Αντωνίου. Αγοράζονται παγκάκια και τοποθετούνται στην πλατεία, σχολείο. Αγορά σωλήνων για μεταφορά νερού στο σχολικό κήπο, εργασία τσιμεντόστρωσης.

1987-1990

Στις 19 Απριλίου 1987 συγκροτείται το 5^ο Δ. Σ.

Πρόεδρος Αργυρίου Γεώργιος. Αντιπρόεδρος Βαρβέρης Νικόλαος. Γραμματέας Αποστόλου Απόστολος. Ταμίας Ζαχαράκης Δημήτριος. Σύμβουλος Δεληζήσης Αθανάσιος. Εξελεγκτική Επιτροπή. Νιούκας Νικλολαος, Ευθυμίου Δημήτριος, Ζαχαράκης Χρίστος.

Στις 10 Οκτωβρίου 1988 το κοινοτικό συμβούλιο παραχωρεί την αίθουσα του Δημοτικού Σχολείου Εξάρχου μετά του αυλόγυρου στον Εκπολιτιστικό σύλλογο Εξάρχου «Ο Μπούρινος».

Τα έσοδα για τα έτη 1987, 1988,1989,1990 ανήλθαν στις 609.855. Τα έσοδα προήλθαν από λαχειοφόρο αγορά 409.500, από εκπολιτιστικές εκδηλώσεις (πανηγύρι)  71.000, από πώληση ημερολογίων 18.800. Για τη λαχειοφόρο αγορά είχαν κυκλοφορήσει 1000 λαχεία των 500 δραχμών. Στην κλήρωση υπήρχε μία τηλεόραση και ένα video.

Έξοδα 576.893. Μεταξύ των εξόδων δαπάνη για γκρέϊντερ, προκειμένου να επιδιορθωθεί ο δρόμος Εξάρχου-Δαφνερού. Αγορά αθλητικών στολών αξίας 25.000 δρχ., τσιμεντολίθων, εργασίες πάρκου μπροστά από το σπίτι του Λάμπρου Πιπερά.

Πραγματοποιείται γλέντι συλλόγου (1988).  Εκτύπωση ημερολογίων. Αγοράζει λάστιχο με εξαρτήματα αξίας 9.000 δρχ., για το πότισμα των δένδρων στην αυλή του σχολείου. Αγορά πλατάνου αξίας 25.000 δραχμών, ο οποίος φυτεύτηκε στις 29-3-1989.  Κατασκευή χώρου αναψυχής, στον Άγιο Αθανάσιο (κιόσκια, ψησταριές. Δυστυχώς έχουν καταστραφεί). Διαμόρφωση καθιστικού, κατασκευή βρύσης στην πλατεία, στο χώρο του πλατάνου.

1990

            Συγκρότηση του 6^ου Δ. Σ. στις 15 Απριλίου 1990.

Πρόεδρος Μαχτσίρας Δημήτριος του Αθανασίου. Αντιπρόεδρος Γκουτζιαμάνης Αλέξανδρος του Νικολάου. Γραμματέας Τριανταφύλλου Παρασκευάς του Χρίστου. Ταμίας Ζαχαράκης Κλέαρχος του Γεωργίου. Σύμβουλος Αποστόλου Θωμάς του Ευαγγέλου. Ελεγκτική Επιτροπή Αποστόλου Βασίλειος, Βαρβέρης Βασίλειος, Τριανταφύλλου Μάρκος. Στις 15-4-90 ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Εξάρχου δωρίζει στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου το ποσό των 20.000 δραχμών.

2008

6-7-2008. Συγκρότηση του 7^ου Δ.Σ

Πρόεδρος: Αποστόλου Βασίλειος. Αντιπρόεδρος: Δεληζήσης Θεόδωρος. Γραμματέας: Αποστόλου Δημήτριος. Ταμίας: Θεοδωρίδου Αργυρώ. Σύμβουλος: Αργυρίου Γεώργιος.

 

Εκδηλώσεις

1. Αποκαλυπτήρια αναθηματικής στήλης με τους γνωστούς πεσόντες του χωριού (27-7-2009).

2. Κυκλοφορία ημερολογίου με φόντο την αναθηματική στήλη και τέσσερις Εξαρχιωτοπούλες ντυμένες με παραδοσιακές στολές (Νοέμβριος 2008).

3. 1^η Γιορτή τσιγαρίδας και σουγλιμάδας. Αναβίωση της γιορτής “σούρβα. (30-12-2008).

4. Άναμμα αποκριάτικου φανού, αναβίωση του εθίμου “Χάσκας” (1-3-2009).

5. Συνεστίαση Αγάπης τη δεύτερη μέρα του Πάσχα με τους παρευρισκομένους τις Άγιες μέρες του Πάσχα στο χωριό. Ψήσιμο δύο αρνιών στην πλατεία (20-4-2009).

6. Κυκλοφορία του 1^ου τεύχους του περιοδικού του συλλόγου “ Ο ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ”για την περιφέρεια Βεντζίων-Γρεβενών-Κοζάνης 64 σελίδων (4-7-2009).

7. Προβολή παιδικής ταινίας με βιντεοπροβολέα “ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ” στην πλατεία ενώπιον 120 και πλέον ατόμων (8-8-2009).

8. Ορειβασία στον αερόμυλο του Μπούρινου με συμμετοχή 20 ορειβατών. Στην επιστροφή συμφάγαμε στην πλατεία σε κοινή τράπεζα με σαλατικά που είχαν ετοιμάσει οι γυναίκες του χωριού (9-8-2009).

9. Γιορτή πίτας. Σαράντα γυναίκες παρασκεύασαν σαράντα οκτώ πίτες. Προβολή 600 φωτογραφιών από τις δραστηριότητες του συλλόγου κι από την καθημερινότητα του χωριού. Ακολούθησε μουσική εκδήλωση με την έντεχνη χορωδία παραδοσιακού και λαϊκού τραγουδιού του Δήμου Αιανής (18-8-2009).

10. Συνεστίαση στην πλατεία του χωριού με το αρνί της λαχειοφόρου αγοράς. Το αρνί το πρόσφερε στο σύλλογο ο Βασίλης ο Κοκόγιας από το Δαφνερό. Το κέρδισε η Ελένη Καραΐσκου-Τσιγάρα. Προβολή φωτογραφιών (5-9-2009).

11. Κυκλοφορία ημερολογίου για το 2010 με φωτογραφίες 20 παιδιών που έλκουν την καταγωγή από τον Έξαρχο.
12. Κυκλοφορία ημερολογίου για το 2010 με φωτογραφίες 14 παιδιών που έλκουν την καταγωγή από τον οικισμό Βάρης.

13. Παρουσίαση του δεύτερου τεύχους του περιοδικού 80 σελίδων στα Γρεβενά στις 13-10-2009 στην αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης και στην Κοζάνη στις 30 Οκτωβρίου 2009, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δήμου Κοζάνης “Κοβεντάρειο”.

14. 2^η γιορτή τσιγαρίδας και σουγλιμάδας. Ορχήστρα Στέργιου Τζάτσου (27-12-209).

15. Πανηγύρι  Αγίου Αθανασίου 2-5-2010. Ομιλία, φαγητό στους εκκλησιασθέντες, έκθεση φωτογραφιών από την αγιογράφηση του ναού.

16. 1 Αυγούστου 2010. Ανάβαση ορειβατών στη θέση Βοϊδόλακκος. Συνεστίαση στο μεσοχώρι. Προβολή φωτογραφιών, video.

17.  4-10-2010. Προβολή φωτογραφιών, video στον οικισμό Βάρης.

18. 7-11-2010. Κυκλοφορία ημερολογίου 2011 με φωτογραφίες 11 παιδιών από Έξαρχο.

19. Κυκλοφορία ημερολογίου 2011 με τα ιερά του οικισμού Βάρης.

 

 

Συνδρομές μελών από την ίδρυση του συλλόγου
1978→70	1979→57	1980→90	1981→98	1982→69
1983→45	1984→23	1987→68	1988→51	1989→  9
1990→36	2008→90	2009→114	2010→115

 

ΟΙ ΓΑΚΑΙΟΙ ΣΤΟΝ ΜΠΟΥΡΙΝΟ

 

13. ΟΙ  ΓΑΚΑΙΟΙ  ΣΤΟΝ  ΜΠΟΥΡΙΝΟ

 3ο τεύχος περιοδικό "ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ"

              Γράφει ο Ευθύμιος Αθ. Γακόπουλος, ετών 95

      

   Σεπέμβριος  2010

 

Η γενιά μας, οι Γακαίοι ( από το 1913  Γακοπουλαίοι), συνέδεσαν στενά το όνομά τους με την κτηνοτροφία, αφού πέντε αδέρφια, Κώστας, Δημήτρης, Χρήστος, Θανάσης και Αντώνης, ήταν τσελιγκάδες.

            Καταγωγή μας κάπου μεταξύ Μετσόβου και Τρικάλων, κατ’ άλλους  από την περιοχή των Ιωαννίνων. Γύρω στα 1830 ήρθαν οι πρόγονοί μας και εγκαταστάθηκαν αρχικά στο χωριό Λάγκα της Καστοριάς. Αργότερα και για λόγους  εργασίας πήγαν στο Πετροπουλάκι της Καστοριάς και αργότερα επέλεξαν ως τόπο μόνιμης εγκατάστασης τη Δραγασιά, το τότε Δίσλαπο. Ο μπέης του χωριού τους δέχθηκε και τους παραχώρησε μια έκταση στο κέντρο του χωριού, όπου και εγκαταστάθηκαν. Κύρια ασχολία τους ήταν η κτηνοτροφία και σιγά σιγά απέκτησαν ένα μεγάλο κοπάδι, το οποίο κάθε χρόνο αυγάταινε.

            Ο Δημήτρης και ο Θανάσης ήταν παράλληλα και οικοδόμοι και είχαν μάλιστα δικό τους οικοδομικό συνεργείο κι έφθασαν για εργασία μέχρι την Εντρινέ (Ανδριανούπολη). Κι αυτοί στη συνέχεια, με την παρότρυνση του πατέρα τους, ασχολήθηκαν με την κτηνοτροφία.

            Η περιοχή των Οντρίων με την πλούσια βλάστηση και βοσκή ήταν ο τόπος που φιλοξενούσε όλα τα κοπάδια του χωριού, αλλά κι άλλων κτηνοτρόφων, από Θεσσαλία και Ήπειρο, οι οποίοι έρχονταν και νοίκιαζαν κάποια έκταση.

            Παράλληλα οι Γακαίοι συνέδεσαν το όνομά τους και με το Μπούρινο και τα Βέντζια, αφού επί 50 περίπου χρόνια κατέβαζαν τα κοπάδια και τα ξεχειμώνιαζαν στην περιοχή αυτή.

            Από το 1905 περίπου κι αφού ο καθένας από τ’ αδέρφια είχε αποκτήσει δικό του κοπάδι, που αριθμούσε τα 200 πρόβατα, άρχισαν να κατεβαίνουν στα χειμαδιά και συγκεκριμένα στον Μπούρινο και στη θέση Βοϊδόλακας. Ο Κώστας με το γιο του Θύμιο, ο πατέρας μου Θανάσης κι ο Αντώνης πήγαιναν στην  Βάρσια ( Βάρη), ενώ ο Δημήτρης κι ο Χρήστος στον Έξαρχο. Μαζί τους για κάποια χρόνια κατέβαινε κι ο Πασχάλης Βλαχόπουλος, αλλά μια χρονιά πήγαν Τούρκοι Κονιάροι από την περιοχή της Πτολεμαΐδας, του πήραν το κοπάδι και τον ξυλοκόπησαν άγρια και σε λίγο καιρό πέθανε. Προσπάθησαν να πάρουν και τα κοπάδια των Γακαίων, αλλά αυτοί είπαν ότι τα πρόβατα ήταν του μπαμπά (ηγούμενου) του τεκκέ και δεν τους πείραξαν. Στο χωριό μας υπήρχε Τεκκέ (μοναστήρι) της μουσουλμανικής αίρεσης των μπεκτασήδων και τα πρόβατα του μοναστηριού (εκατό περίπου) τα είχαν οι Γακαίοι για βοσκή. Το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπιζαν κι όταν περνούσαν από χωριά με τούρκικο πληθυσμό, όπως το Πυλωρί, αλλά όταν άκουγαν ότι είναι τα πρόβατα του Τεκκέ, τους άφηναν ελεύθερα να περάσουν.

            Ξεκινούσαν για τα χειμαδιά το μήνα Νοέμβριο. Προγραμμάτιζαν του Αγίου Φιλίππου να ξεκινήσουν με τα κοπάδια τους. Μαζί τους έπαιρναν ως υπαλλήλους κι άλλους νέους από το χωριό. Στα φορτηγά ζώα φόρτωναν τα ρούχα, κάπες, νταλαγάνια, αρκετό αλάτι και τρόφιμα. Σε 4 ημέρες έφθαναν στον προορισμό τους.

             Είχαμε κάποια  μαντριά και τα κονάκια στην κορυφή του Μπούρινου, στη θέση Βιτουλομάντρι, και άλλα πιο χαμηλά προς τη Βάρη, όπου είχαμε τα πιο αδύνατα πρόβατα και εκεί κατεβάζαμε τα αρνιά. Άλλα μαντριά είχαμε στην περιοχή του Εξάρχου. Είχαμε φτιάξει και πρόχειρες καλύβες για τη διαμονή του προσωπικού και στάβλους για τα φορτηγά ζώα. Όταν είχε αρκετό χιόνι, κατεβάζαμε όλα τα πρόβατα στις εγκαταστάσεις που είχαμε χαμηλά, κοντά στα χωριά. Κάπου κάπου κάποιος από τους μεγάλους πήγαινε με τα ζώα στο χωριό μας, για να φέρει τρόφιμα.

            Από το 1929, οπότε τέλειωσα το Δημοτικό Σχολείο, μέχρι το 1937, και παρόλο που δεν είχα μεράκι τα πρόβατα, με έπαιρνε ο πατέρας μου κι εμένα με το κοπάδι. Μαζί με άλλους νέους από το χωριό μας μάς ανέθεταν να φροντίζουμε κυρίως τα στείρα πρόβατα και τα φορτηγά ζώα, να κουβαλούμε ξύλα για τη φωτιά, νερό και για άλλες βοηθητικές δουλειές.

            Το 1932 ήταν για όλους μια πολύ άσχημη χρονιά. Έκανε βαρύ χειμώνα, τα πρόβατα ήταν πολύ αδύνατα και δεν άντεξαν. Από τα 250 που είχαμε τη χρονιά εκείνη, μας έμειναν μόνο 105.

            Το 1933 είχαμε και το κοπάδι του Νίκου Πουλιόπουλου, ο οποίος ήταν μεγαλονοικοκύρης και το κοπάδι μας έφθανε τα 800 πρόβατα. Την επόμενη χρονιά μ’ έβαλε ο πατέρας μου και δούλεψα στο κοπάδι του Ν. Πουλιόπουλου. Και τη χρονιά εκείνη πήγα με τα παιδιά της Βάρης και τραγουδήσαμε την Πρωτοχρονιά τα Σούρβα. Είχα φίλο το Γιάννη Γκουτζιαμάνη από τον Έξαρχο.

            Η συμβίωσή μας με τους κατοίκους των δύο χωριών ήταν αρμονική. Είχαμε αναπτύξει φιλικές σχέσεις και δεν υπήρξαν ποτέ προστριβές. Μάλιστα οι μεγάλοι τα βράδια του χειμώνα πήγαιναν στα καφενεία των χωριών και επισκέψεις σε διάφορα σπίτια. Η φιλία τους κράτησε πολλά χρόνια κι ορισμένοι από τα χωριά αυτά ερχόταν το καλοκαίρι και στο χωριό μας. Ήμασταν αγαπητοί σε όλους τους κατοίκους. Σε αρκετές οικογένειες έδιναν δωρεάν γάλα και μαλλί. Οι μεγάλοι δεν ένοιωθαν ξένοι στα χωριά αυτά.

            Είχαν επιλέξει για ξεχειμώνιασμα των κοπαδιών την περιοχή αυτή, γιατί υπήρχε άφθονη βοσκή και οι χειμώνες ήταν σχετικά ήπιοι. Δε χρησιμοποιούσαν καθόλου ζωοτροφές,  παρά μόνο λίγο κλαδί από βελανιδιές, δεν είχαν έξοδα κι έτσι είχαν μεγαλύτερο κέρδος. Όταν είχε πολύ χιόνι άλεθαν καλαμπόκι στο μύλο του Αποστόλου στον Έξαρχο, για να τα ταΐσουν. Πουλούσαν γάλα και ζωντανά σε κατοίκους των γύρω χωριών και τα έσοδά τους αυξάνονταν. Το 1935 ήταν πολύ αποδοτική χρονιά. Θυμάμαι ότι ο πατέρας μου Θανάσης μέχρι τον Αύγουστο μήνα είχε έσοδα 47.000 δραχμές, ποσό πολύ σεβαστό για την εποχή εκείνη.  Πλήρωναν αρχικά στον Τούρκο μπέη ένα φόρο, που ήταν ανάλογος με τον αριθμό των προβάτων που είχε ο καθένας. Αργότερα, μετά το 1923, ο φόρος βοσκής ήταν υπέρ της Κοινότητος. Ο φόρος ήταν μόνο για τους μήνες που είχαν τα κοπάδια στο χειμαδιό  και ήταν ελάχιστος, θα έλεγα συμβολικός.

            Η επιστροφή στο χωριό γινόταν τον Απρίλιο μήνα. Φροντίζαμε το Πάσχα να βρισκόμαστε στο σπίτι μας, εκτός αν το Πάσχα ερχόταν νωρίς, οπότε ο καιρός δεν το επέτρεπε.

Έπρεπε απαραιτήτως να περάσει κάποιος από την Εφορία της Νεάπολης και να δηλώσει την επιστροφή των κοπαδιών, ώστε να καταβληθεί ο ανάλογος φόρος βοσκής και στην Κοινότητα του χωριού μας. Η επιστροφή έπαιρνε πανηγυρικό χαρακτήρα. Όλοι έβγαιναν και περίμεναν τα κοπάδια και τους καλωσόριζαν με γλυκά, κρασί και πυροβολισμούς. Με την επιστροφή τους, το πρώτο γάλα των κοπαδιών τους το μοίραζαν σε οικογένειες που δεν είχαν πρόβατα. Το είχαν καθιερώσει για το καλό των κοπαδιών τους.

            Τα βοσκοτόπια αυτά αποτελούσαν τσιφλίκι κάποιου μπέη, ο οποίος έμενε στα Γιάννινα. Όταν όλα έδειχναν ότι οι Τούρκοι θα φύγουν, κάπου το 1917 όπως έλεγαν οι μεγάλοι, ο μπέης θέλησε να πουλήσει την έκταση. Οι κάτοικοι της Βάρης και του Εξάρχου είπαν ότι η έκταση αυτή ανήκει στους Γακαίους και αυτοί έχουν τον πρώτο λόγο. Τότε ήρθαν σε επαφή με έναν εκπρόσωπο του μπέη και συμφώνησαν να την αγοράσουν στην τιμή των 200 λιρών, ποσό το οποίο διέθεταν. Ο Κώστας, ο μεγαλύτερος των αδερφών, πήγε στο χωριό να πάρει ένα μέρος των χρημάτων, ώστε να αρχίσει η διαδικασία της αγοραπωλησίας. Εκεί τον επηρέασαν τα πεθερικά του λέγοντάς του ότι δεν θα συμφωνήσουν στη μοιρασιά μεταξύ τους. Έτσι ματαιώθηκε η αγορά. Το ίδιο έγινε και το 1938, οπότε έγινε η διανομή της γης. Η Δ/νση Γεωργίας ειδοποίησε τους Γακαίους να υποβάλουν αίτηση, για να δικαιωθούν την έκταση στο Βοϊδόλακα κι η απάντησή τους ήταν : Εμείς τόσα χρόνια δε χαλαστήκαμε με τους κατοίκους των δύο χωριών, ζήσαμε αγαπημένα, τώρα θα χαλαστούμε ; Έτσι δεν δέχτηκαν να διεκδικήσουν τίποτε.

            Εγώ πήγαινα στα χειμαδιά μέχρι το 1937. Από εκεί έφυγα και πήγα στρατιώτης και μετά δεν ασχολήθηκα με τα πρόβατα. Ωστόσο οι υπόλοιποι συνέχισαν να κατεβαίνουν κάθε χρόνο. Σιγά σιγά οι μεγάλοι άρχισαν να σταματούν λόγω ηλικίας. Τελευταίοι, μέχρι το 1955, που κατέβαζαν τα κοπάδια τους ήταν ο Γιώργος, γιος του Δημήτρη, κι ο Πασχάλης, γιος του Χρήστου.

 

 

14.ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ «ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ»

 

14.ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ «ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ»

                       

3ο τεύχος Περιοδικό "ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ" 

Γράφει ο χοροδιδάσκαλος Δημήτριος Μυλωνάς.

 

      Ο Λαογραφικός Όμιλος Κοζάνης «Φίλοι της Παράδοσης» ιδρύθηκε το Φεβρουάριο του 2005 από κάποιους φίλους της παράδοσης με σκοπό την έρευνα, μελέτη και διαφύλαξη της πολιτιστικής           κληρονομιάς της περιοχής μας, την καλλιέργεια του ενδιαφέροντος για γνωριμία με τους παραδοσιακούς χορούς και τις λοιπές πλευρές της παράδοσης καθώς και την κοινωνική επαφή και επικοινωνία μεταξύ των μελών, ώστε να αναπτυχθούν σχέσεις γνωριμίας και αλληλεγγύης μεταξύ τους και με άλλα πρόσωπα.

         Βρίσκεται στην οδό Εθνομαρτύρων 2 (πίσω από τα τεχνικά του Ο.Τ.Ε.- Τηλ.-Fax 2461041043). Σήμερα ο Λαογραφικός Όμιλος Κοζάνης έχει 120 ενεργά μέλη με 3 χορευτικά τμήματα ενηλίκων και 3 παιδικά τμήματα.

Δραστηριότητες:

                           Συμμετέχει σε διάφορες χορευτικές εκδηλώσεις εντός και εκτός του νομού Κοζάνης.  Αναβιώνει έθιμα (γιορτή γιαπρακιού). Παίρνει μέρος στις αποκριάτικες εκδηλώσεις του Δήμου Κοζάνης (χορευτικά και  άρμα στην αποκριάτικη παρέλαση).

-Έχει διοργανώσει μέχρι σήμερα τέσσερα αφιερώματα: το 2005 για τον προσφυγικό Ελληνισμό (Πόντος, Μ. Ασία, Καππαδοκία, Β. Θράκη), το 2006  για  τη Μακεδονία (Δυτική, Κεντρική, Ανατολική),    το 2007 αφιέρωμα στη Θράκη (Βόρεια, Δυτική και Ανατολική), το 2008 στην Ήπειρο, το 2009 Αποχωρισμός και Παράδοση, το 2010 Εν Μακεδονία, στιγμές του μεγάλου Αγώνα,

   

-       Συμμετέχει  σε διεθνή φεστιβάλ (το 2007 στην Κάτω Ιταλία-Pallagianello, το 2008

    στην Τσεχία-Domazlice,το 2009 στην Κροατία-Porec,το 2010 στη Ρουμανία-Deva)

 

-  Πραγματοποιεί εκδρομές (Ασβεστάδες Έβρου, Διδυμότειχο, Ορεστιάδα, Κόνιτσα,

   Φλώρινα, Βελβεντό, Σιάτιστα και Ορεινή Σερρών).

 

-  Κάθε χρόνο εκδρομή σε κάποιο χιονοδρομικό κέντρο και στη Waterland για τα παιδικά τμήματα.

 

-  Διοργανώνει ετήσιους χορούς με παρουσίαση των παιδικών χορευτικών τμημάτων

    και διάφορα γλέντια με την έναρξη και λήξη της χρονιάς.

 

- Διαθέτει ομάδα εθελοντών αιμοδοτών για τις ανάγκες των μελών του Ομίλου και των συγγενών τους.

 

- Διαθέτει ένα αρκετά πλούσιο βεστιάριο με στολές Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης.

 

- Βιβλιοθήκη που εμπλουτίζεται συνεχώς.

 

        Ο Λαογραφικός Όμιλος πιστεύει ότι συνεχίζει, αδιάλειπτα με το παρελθόν και δημιουργικά με το παρόν, την προαγωγή και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς για να αποτελέσει παρακαταθήκη στους μεταγενέστερους, ώστε να γνωρίσουν τα έργα των προγόνων τους και να μην επιτρέψουν σε οποιονδήποτε παραχαράκτη την αμφισβήτησή τους

 

Ιδρυτικά μέλη 1.Αθανασιάδου Μερόπη Ωρωπός Πρεβέζης Οικιακά 2. Αρχοντή Θωμαή Ματαράγκα Καρδίτσας Δασκάλα 3. Γεωργάκας Αθανάσιος Κοζάνη Αρτοποιός 4. Γκουντρομίχου Χρυσούλα Μοναχίτι Γρεβενών Νοσοκόμα  5. Γουλιός Θεόδωρος Ζυρίχη Φοιτητής 6. Γουλιός Σωκράτης Μεταξάς Είδη Κομμωτηρίου 7. Γουλιού Αικατερίνη Ζυρίχη Κομμώτρια 8. Γουλιού Μαρία Μεταξάς Είδη Κομμωτηρίου 9. Ευαγγελόπουλος Βασίλειος Λαζαράδες Φυσικός 10. Ιορδανίδου Κυριακή Κοζάνη Οικιακά 11. Καλογήρου Παναγιώτα Λευκοπηγή Οικιακά 12. Καρπενήση Μαρία Αιανή Ιδιωτική υπάλληλος 13. Κεντεποζίδου Στυλιανή Βατερό Ιδιωτική υπάλληλος 14. Κόκκα Ελένη Πτελεώνας Παιδικά-Βαπτιστικά 15. Κολοβού Σταυρούλα Θεσσαλονίκη Κοινωνική Λειτουργός 16. Κουτούλα Αλεξάνδρα Πελεκάνος Ελεύθ. Επαγγελματίας 17. Κυπίρτογλου Δημήτριος Αυλές Υπάλληλος Δ.Ε.Η. 18. Λιάπη Βασιλική Κοζάνη Δημοτική υπάλληλος 19. Μανουσαρίδης Νικόλαος Πρόχωμα Θεσ/νίκης Γυμναστής 20. Μητλιάγκα Βαΐα Λευκοπηγή Δασκάλα 21. Μυλωνάς Δημήτριος Αγία Παρασκευή Φιλόλογος 22. Νικολαΐδου Θωμαή Κοζάνη Οικιακά 23. Ντανάση Ανθή Κοζάνη Ιδιωτική υπάλληλος 24. Ντανάση Δήμητρα Κάτω Κώμη Οικιακά 25. Παναγιωτίδου Μαρία Πάργα Οικιακά 26. Πατιό Αναστασία Εράτυρα Οικιακά 27. Παυλίτσα Παρασκευή Φρούριο Λογοθεραπεύτρια 28. Σουμπάκη Αθηνά Εράτυρα Οικιακά 29. Σοφίδου Σοφία Πρωτοχώρι Δασκάλα 30. Τρίκου Πανάγιω Κρόκος Γαλλικής Γλώσσας 31. Τσιμπλίδης Ιωάννης Σκήτη Υπάλληλος Δ.Ε.Η. 32. Τσουκνίδα Μαρία Λευκοπηγή Δασκάλα