ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΑΝΟΡΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

 

19. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΑΝΟΡΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

3o τεύχος περιοδικού "ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ" 

Γράφει η δημοσιογράφος Κατερίνα Μάτσου

Η πρώτη απόφαση για ανέγερση ιερού ναού του Οσίου Νικάνορος, ενός τοπικού, όχι ιδιαίτερα γνωστού, αλλά πολύ αγαπητού αγίου, πάρθηκε το 1918. Αιτία ήταν η θανατηφόρα επιδημία γρίπης, που έπληξε τα χρόνια εκείνα την Κοζάνη, αποδεκατίζοντας τον ως επί το πλείστον φτωχό πληθυσμό. Οι Κοζανίτες, προ της συμφοράς και του κινδύνου, αναζήτησαν τη θεία προστασία και έτσι στις 6 Νοεμβρίου έφεραν από το μοναστήρι της Ζάβορδας Γρεβενών τα ιερά λείψανα του Οσίου Νικάνορα. Τρεις μέρες αργότερα, στις 9 του Νοέμβρη, το κακό σταμάτησε. Τότε αποφασίστηκε η ανέγερση ναού του Οσίου Νικάνορα στην Κοζάνη και μάλιστα στο ψηλότερο σημείο για να επιβλέπει και να προστατεύει πάντα την πόλη όλη.

Κατά το έτος αυτό (1918) αποφασίστηκε η ανέγερση ναού προς τιμήν του αγίου Νικάνορα. Ωστόσο οι εργασίες οικοδόμησης επί του δυτικού λόφου της πόλης άρχισαν γύρω στα 1925-1926. Στα αρχεία βρίσκουμε έγγραφο της 24^ης/10/1927, που αφορά σε αίτηση της επιτροπής ανεγέρσεως Αγίου Νικάνορα, με την οποία ζητείται δάνειο από το κηροπωλείο για να μην καταστραφούν οι μέχρι τότε εργασίες κατασκευής της εκκλησίας. Χορηγήθηκε δάνειο 5.000 δραχμών, αλλά με νέα αίτηση της 10^ης/11/1927 ζητούν και πάλι δάνειο άλλων 5.000 δραχμών πιθανόν για τον ίδιο λόγο. Το ίδιο έτος πρέπει να περατώθηκαν οι εργασίες της πρώτης εκκλησίας που τέθηκε αμέσως σε λειτουργία.

Ως το 1965 ο ναός λειτουργούσε σαν εξωκλήσι. Με το Βασιλικό Διάταγμα της 12^ης/11/1966 Φ.Ε.Κ. 247/66 Τ.Α. ιδρύθηκε ενορία Αγίου Νικάνορα και έκτοτε λειτουργεί ως ενοριακός ναός. Το 1967 άρχισαν εργασίες ανακαίνισης της εκκλησίας, που ολοκληρώθηκαν το 1980. Σήμερα στην εκκλησία πραγματοποιούνται όλα τα ιερά μυστήρια και οι ετήσιες γιορτές και αναπτύσσονται όλες οι εκκλησιαστικές ενοριακές δραστηριότητες. Στην ενορία του Αγίου Νικάνορος υπάγονται τα εξωκλήσια της Αγίας Κυριακής, των Αγίων Θεοδώρων, του Αγίου Φανουρίου, του Αγίου Χαραλάμπους και της Αναλήψεως.

Τον Ιούνιο του 1974, ύστερα απ’ όλες τις κανονικές και νόμιμες ενέργειες του μακαριστού Μητροπολίτου Διονυσίου προς τη Μητρόπολη Γρεβενών και το μοναστήρι της Ζάβορδας, παραχωρήθηκε στον ιερό ναό τμήμα του ιερού λειψάνου του Οσίου Νικάνορα. Η υποδοχή του στην Κοζάνη έγινε με μεγαλοπρέπεια και ευλάβεια με τη συμμετοχή κλήρου, των τοπικών αρχών και του λαού της πόλης. Ιερά πομπή μετέφερε το ιερό λείψανο στο ναό, όπου τελέστηκε ειδική ιερά ακολουθία και εσπερινός. Ο ήδη Μητροπολίτης Γρεβενών Σέργιος όμως το 1985 ζήτησε το ιερό λείψανο για να το περιφέρει δήθεν στην επαρχία για τη διενέργεια εράνου, μα αντί να το επιστρέψει ως όφειλε στον ιερό ναό της Κοζάνης, το μετέφερε πίσω στο μοναστήρι. Δικαιολόγησε την πράξη του λέγοντας ότι θέλει να συμμαζέψει την περιουσία του μοναστηριού. Ο Παπαγιάννηςτότε, με παρόμοιο τρόπο, επανέφερε το ιερό λείψανο πίσω στην εκκλησία, όπου παραμένει μέχρι σήμερα.

Ο ιερός ναός πανηγυρίζει στις 7 Αυγούστου, προσελκύοντας πλήθος κόσμου απ’ όλο το νομό, τόσο την ημέρα της γιορτής του, όσο και κατά τον πανηγυρικό εσπερινό της προηγουμένης. Οι Κοζανίτες πάνε «πανηγυριώτες» στον Αϊ Νικάνορα και την Πεντηκοστή.

 

 

ΒΙΟΣ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΑΝΟΡΑ

 

Ο Όσιος Νικάνορας (1491-1549) ήταν μοναχός και ιεροκήρυκας, ιδρυτής της ιεράς μονής της Ζάβορδας Γρεβενών. Καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και έδρασε στις απομονωμένες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας. Το κήρυγμά του γνώρισε μεγάλη επιτυχία και ανέκοψε το ρεύμα εξισλαμισμού, που τα χρόνια εκείνα στην περιοχή μας είχε μεγαλώσει επικίνδυνα. Το 1534 ίδρυσε στο βουνό Καλλίστρατο στην αριστερή όχθη του Αλιάκμονα, το μοναστήρι της Ζάβορδας, εκεί όπου κατά την παράδοση ο Όσιος Νικάνορας ανακάλυψε μια εικόνα του Χριστού. Το μοναστήρι στα χρόνια της τουρκοκρατίας και χάρη στις προσπάθειες του Νικάνορα γνώρισε μεγάλη οικονομική και πνευματική ακμή. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Νικάνορας εγκατέλειψε το μοναστήρι και ασκήτεψε στο κοίλωμα ενός απόκρημνου βράχου, που υψώνεται κατακόρυφα πάνω από τα ορμητικά νερά του ποταμού. Η μνήμη του τιμάται στις 7 Αυγούστου.

 

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΞΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΟΔΩΡΟ ΝΤΑΓΚΑ

 

20. ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΞΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΟΔΩΡΟ ΝΤΑΓΚΑ

 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 3ο

Ο  Ντάγκας Θεόδωρος ζει στον οικισμό Σαρακίνα Γρεβενών. Ασχολήθηκε με τη γεωργία και κτηνοτροφία. Μέσα του υπήρχε η ανησυχία. Τα συναισθήματά του, το έμφυτο καλλιτεχνικό ταλέντο του, ήθελε να το αποτυπώσει, να το εξωτερικεύσει. Επεξεργάστηκε το τοπικό ξύλο, τον πλάτανο, το σφεντάμι, την κρανιά, την οξιά, το πυξάρι και τα έδωσε μορφή. Τα έργα του κοσμούν το σπιτικό που αποτελεί μουσείο λαϊκής τέχνης.

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

 

 

21. ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

 

Γράφoυν η Τάνια και η Άννα Αποστόλου, φοιτήτριες της Προσχολικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας και του Παιδαγωγικού Τμήματος Θεσσαλονίκης αντίστοιχα.

 

 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 3ο

             Οι Βεντζιώτες δε χρησιμοποιούσαν το λόγο τους μόνο για επικοινωνία, αλλά μέσα σ’ αυτόν κυριαρχούσαν τα νοήματα, οι σκέψεις. Τα συμπυκνωμένα νοήματα τα χρησιμοποιούσαν στον καθημερινό τους λόγο με μορφή παροιμιών και παροιμιωδών εκφράσεων κατά την επικοινωνία τους με τα μέλη της οικογένειάς τους και των ομοχωρίων τους.

 Μερικές απ’ αυτές είναι

 1. Όποιος δεν έχτισε σπίτ’ και δεν πάντρεψε κορίτσ’ δεν ξέρει τίποτα (τα πλέον πολυδάπανα).

 2. Πάρε σκύλα από κοπάδ’ και γυναίκα από σόι (επιλογή από σωστό περιβάλλον).

 3. Κάθε πέτεινος στην κοπριά του λαλάει (υπεροχή στο οικείο περιβάλλον).

 4. Μήτε ο γαμπρός γίνεται γιος, μήτε κι η νύφη κόρη (αγάπη γονιών προς τα φυσικά τέκνα).

 5. Το μήλο θα πέσει κάτω απ’ τη μηλιά (ομοιότητα προς τους γονείς).

 6. Ο καλός ο μύλος όλα τ’ αλέθει (δυνατό στομάχι).

 7. Τρώγονται σαν η γάτα με το σκλί (διαρκής φιλονικία).

 8. Λείπ’ ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή (άνθρωπος που παντού ανακατεύεται).

 9. Αγαπάει ο θεός τον κλέφτη, αγαπάει και το νοικοκύρη (δικαιοσύνη).

10. Ο λύκος έχει το σβέρκο χοντρό για να κάνει τη δουλειά τ’ μοναχός (άξιος άνθρωπος).

11. Όποιος δε θέλει να ζυμώσει όλη μέρα κοσκινίζει (τεμπέλης, αναβλητικότητα).

12. Εμ γαλάτα, εμ μαλάτα και τ’ αρνί θηλκό (όλα δικά του).

13. Άμα θέλει η νύφη κι ο γαμπρός τύφλα να χει η πεθερά (υπεροχή της αγάπης).

14. Όσο αραιώνουν τα σκόρδα τόσο χοντραίν ( προβλήματα πολυκοσμίας).

15. Η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη (επίπονη εργασία).

16. Μαθαίνει η αρκούδα να χορεύει (σπουδαιότητα επιμονής).

17. Έχουν τα παιδιά σαν τα σκόρδα (υγιή παιδιά).

18. Κυλίσκιν ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι (συντροφιά ομοίων).

19. Όποιος δεν παινέσει το σπίτι του θα πέσει να τον πλακώσει ( αυτοεκτίμηση).

20. Ήρθην η αρκούδα στη γειτονιάς θα ρθει και σε σένα (διαδοχή γεγονότων).

21. Πιες νερό νάχεις το κεφάλι σου γερό (αποφυγή οινοποσίας).

22. Σιούτα γίδα πάντα νια (αδυναμία εξακρίβωσης ηλικίας).

23. Κουβέντα, κουβεντούλα τρώει ο λύκος τη βιτούλα (αμέλεια).

24. Από στείρα γίδα, γάλα (ικανότητα).

25. Κοπέλα σαν τα κρύα τα νερά (όμορφη, υγιέστατη).

26. Του ήρθαν τα γίδια (μεταμέλεια, ορθή πράξη).

27. Είναι στον τράγο καβάλα (όλα τούρχονται βολικά).

28. Αυτοί που μας χρωστούσαν μας πήραν και το βόδι (κακοπληρωτές).

29. Βάλε το νερό στ’ αυλάκι (προγραμματισμός).

30. Άφησε το γάμο και πάει για πουρνάρια (ανικανότητα ιεράρχησης υποχρεώσεων).

31. Αγόρασε γουρούνι στο σακί (επιπολαιότητα).

32. Γάτος που κοιμάται, ποντικούς δεν πιάνει (τεμπέλης).

33. Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις (ασυνέπεια).

34. Δε λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή (ο πολυπράγμονας).

35. Ρίξε νερό στο κρασί σου (συμβιβασμός).

36. Η παλιά η κότα έχει το ζουμί (πείρα).

37. Κάθε κόκορας στην κοπριά του λαλεί (άνεση στο οικείο περιβάλλον).

38. Κάλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει (σιγουριά).

39. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα (αδιέξοδο).

40. Όταν λείπει ο γάτος χορεύουν τα ποντίκια (ασυδοσία).

41. Όποιος κάηκε στο γάλα, φυσάει και στο γιαούρτι (φόβος).

42. Όποιος έχει τα γένια, έχει και τα χτένια (συγκροτημένη προσωπικότητα).

43. Το μισιακό γουμάρι το τρώει ο λύκος (ασυνεννοησία).

44. Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη (έλλειψη συνεργασίας).

45. Νηστικό αρκούδι δε χορεύει (χαμηλή αμοιβή).

46. Αν είσαι και παπάς με την αράδα σου θα πας (ισονομία).

47. Πέσε πίτα να σε φάω (οκνηρία).

48. Η Υπαπαντή μαζεύει τις γιορτές με το αντί (καιρός για εργασία).

49. Καλή η Παναγιά αλλά καλή είναι και η πατλιά (μέτρα προφύλαξης κατά τη  διάρκεια του πολέμου).

50. Έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια (πανωλεθρία).

51. Κουντή η νύφη να και το μέτρο (απόδειξη διαφωνίας).

52. Έχουν τα παιδιά σαν τα σκόρδα (υγιή παιδιά).

53. Το ήμερο τ’ αρνί βζαίν(ι) από δυο μάνες (ο διπλωμάτης).

54. Αν δεν βρέξ(ι) τον κώλος ψάρια δεν πιάνεις ( η εργασία αμείβεται).

55. Με τον ήλιο τα βάνουμι, με τον ήλιο τα βγάνουμι. Τι έχν τα έρμα και ψοφούν (οκνηρία).

56. Βάρτα να τ’ αρμέξουμε (άστοχες επαναλήψεις).

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

 

22. ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

 

Γράφει ο δάσκαλος Ευθύμιος Σκρέκας

 

Στις μέρες μας ο σύγχρονος αγχωμένος Άνθρωπος, παράλληλα με την υλικοευδαιμονική του πορεία και διαδρομή, έχει ανάγκη και της ειλικρινούς Αγάπης στη γλώσσα του λαού του, στα ήθη κι έθιμα και στην ιστορία της ιδιαίτερης Πατρίδος του.

Η νοσταλγία όλων στο χτες, ας είναι καρπός Αγάπης κι ευλαβικής ευγνωμοσύνης στους απλοϊκούς κι ολιγαρκείς προγόνους μας. Σ’ αυτούς που συναντήσαμε την απλότητα του βίου τους, την άδολη εσωτερικότητά τους, την ανυπόκριτη αγάπη και τη νοσταλγία του παρελθόντος. Ο ισοπεδωτικός μοντερνισμός και η αιχμαλωσία μας από τη σύγχρονη, αμφίβολη και πιεστική διαδρομή ημών των ιδίων και των παιδιών μας, δημιουργούν πνευματικό μαρασμό κι αποξένωση από τη γνήσια λαϊκή μας παράδοση.

Ζούμε όλοι μας σήμερα, την αλλοτρίωση των χωριών μας και του εαυτού μας, από την ανυποψίαστη παραχώρησή μας σε νέα και ξενόφερτα πρότυπα βίου!

Ας αντισταθούμε να ξανακερδίσουμε την απλή κι άδολη κληρονομιά των γεννητόρων μας. Ας γίνουμε-και τώρα δεν είναι αργά-φίλοι και νοσταλγοί της τοπικής, κυρίως, αλλά και της Εθνικής μας Παράδοσης.

Ας αυτοπεριοριστούμε κι ας επιστρέψουμε στην εντιμότητα, το φιλότιμο και την ντομπροσύνη των γονιών και των παππούδων μας.

Η σημερινή οικονομική κρίση που βιώνουμε, ας προσπαθήσουμε να γίνει ένα εφιαλτικό παρελθόν.

Μέσα στην τύρβη της αλλοπρόσαλλης και εκρηκτικής εποχής μας, ας προσπαθήσουμε να παραμείνουμε-όσοι το μπορούμε και το θέλουμε-αμόλυντοι, άδολοι, αυθεντικοί και νοσταλγοί του παρελθόντος μας.

Πάντα ο καθένας μας κουβαλάει στα πιο μύχια έγκατα της ύπαρξής του την Ιθάκη του, η όπως λέμε το γενέθλιο τόπο του, στον οποίο θέλει να επιστρέψει, επειδή τον αιχμαλωτίζει η θύμηση των προγόνων του.

Στη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και όχι μόνο, η διάσωση και η διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ταυτότητας, πρέπει ν’ αποτελεί όπλο αντίστασης σ’ έναν κόσμο που κατευθύνεται από αλλότρια συμφέροντα. Ο σημερινός Έλληνας οφείλει να εγκύψει με ζήλο, αυταπάρνηση κι ενθουσιασμό στην απλή και γνήσια λαϊκή μας παράδοση, στα ήθη κι έθιμα του απλού λαού μας, για να μπορέσει να οδηγηθεί στην αυτογνωσία του. Το λαϊκό παραδοσιακό βίωμα, που είναι ριζωμένο στην ψυχή του απλού Έλληνα αποτελεί-πρέπει ν’ αποτελεί-ένα συνεκτικό στοιχείο της ντόπιας ελληνικής μας Παράδοσης.

Πενήντα χρόνια άρκεσαν να διαλύσουν αξιακές τοποθετήσεις αιώνων και να αποσυναρμολογήσουν, αλλά και να κλονίσουν αυτό, που στήριξε τον Έλληνα στα δύσκολα χρόνια της αιχμαλωσίας του από το δυνάστη της Ανατολής.

Σήμερα ο υλικοευδαιμονικός κι αγχωμένος άνθρωπος, που καταπιέζεται κι αιχμαλωτίζεται από «τις κοινωνικές επιταγές», ας τον παρακαλέσουμε ν’ ατενίσει με συμπάθεια τις ξεχασμένες πολύτιμες παρακαταθήκες των προγόνων του και να διαφυλάξει τα κειμήλια και την Παράδοση του τόπου του.

Η προκοπή ενός τόπου επιτυγχάνεται μόνο με την Αγάπη, την έντιμη εργασία, τον ενθουσιασμό και την κατάθεση της καρδιάς μας στο φυσικό περιβάλλον, στη γλώσσα του λαού μας και στα ήθη κι έθιμα της ιδιαίτερης Πατρίδας μας (19-2-2009)