ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

 

 

55. ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ «ΤΕΥΧΟΣ 3^ο»

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

 

Αίτησις κατοίκων του συνοικισμού Ιτέας κοινότητος Κνίδης προς το Νομάρχη Κοζάνης

 

«Κύριε Νομάρχα κατ’ αυτάς εξεδόθη Αγρονομική διάταξη με την οποία απαγορεύεται ο αλωνισμός εντός των χωρίων. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι γνωρίζουμε ότι το ληφθέν μέτρο είναι το άριστο για μας τους γεωργούς και είναι βέβαιο ότι τ’ αλώνια πρέπει να φύγουν μακρά του χωρίου όπως διέταξε ο Σταθμάρχης. Κατά την εποχή όπου έπρεπε να γίνουν τ’ αλώνια οι τόποι μας ήταν σπαρμένοι και δεν ηδύναντο οι κάτοικοι να καταστρέψουν τα σιτηρά των. Μετά από λίγο καιρό ήλθε η εκ θεού αποσταλείσα ασθένεια των ζώων ο αφθώδης πυρετός και δεν επέτρεψε να καλλιεργήσουμε τα χωράφια μας με καλαμπούκια και ως εκ τούτου παρέμειναν και σπείρονται ως σήμερον.

            Σήμερον όμως τι να κάμωμεν προτύτερα να θερίσωμε να κάνωμε τα χωράφια μας ή να κατασκευάσωμε νέα αλώνια εκτός του χωρίου; Επειδή δια να γίνουν νέα αλώνια χρειάζεται να μεταφέρουμε από 60 αμάξια άσπρο χώμα διότι ο τόπος μας είναι μαβρόι και είναι ανοιγμένος και εάν αλωνίσουμε όπως έχει θα χαθεί όλος ο καρπός μας.

            Κατόπιν τούτων σας παρακαλούμε κ. Νομάρχα όπως μας επιτρέψητε εφέτος να αλωνίσουμε στα παλιά αλώνια τις 60-70 θημωνιές που έχουμε διατάσσοντες δια τούτο τον κ. Σταθμάρχη Σαρακίνης όστις παρά τας παρακλήσεις μας  είναι ανένδοτος εις τας εκδιδομένας διαταγάς σας, με τη βεβαιότητα ότι το επόμενο έτος δε θα σας ομιλήσουμε περί του αντικειμένου τούτου.

Μετά σεβασμού οι κάτοικοι του Συνοικισμού Ιτέας +Β.Παλέγκας, Δημήτριος Παπαδημητρίου, Δ.Φωλίνας, Αθανάσιος Γκουγκό, Στέργιος Ντομπέκης, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Βασίλειος Τσίμος, Ντάγκαλος Ευθύμιος, Γ.Νατσιόπουλος, Δημή. Παλέγκας, Κων/νος Ντάγκαλος, Χρίστος Καρασίμος

 

ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

56.ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

Περιοδικό «ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ» ΤΕΥΧΟΣ 3ο

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

            Ο Νομάρχης Κοζάνης με έγγραφο στους επιθεωρητές των δημοτικών σχολείων της δικαιοδοσίας του  καλεί να καταγραφούν τα μνημεία και κύρια οι ενεπίγραφες μαρμάρινες πλάκες που υπάρχουν στις εκκλησίες. Επίσης τους ζητά οι κατά τόπους διδάσκαλοι να κάνουν κάποια μικρή έκθεση για την ιστορία του χωριού.

Αυτές τις εκθέσεις των δασκάλων ο επιθεωρητής Γρεβενών Γ. Σακελλάρης τις κατέγραψε, χωριστά για κάθε οικισμό αριθμώντας τα από το 1 ως τον αριθμό 96 και φέρει ημερομηνία 10-12-1941. Δεν έχουμε τα πρωτότυπα κείμενα των δασκάλων. Σήμερα παρουσιάζουμε την έκθεση που αφορά τον οικισμό Τουρνίκι.

 

«Ανατολικώς του χωρίου και εις δύο ωρών απ’ αυτού απόστασιν υπάρχει η μονή του Αγίου Νικάνορος, χρονολογουμένη από του έτους 1419 με πολλά αρχαία κειμήλια και ευαγγέλια χειρόγραφα εκ παπύρου,

Εντός του ναού υπάρχει εντειχισμένη αρχαία πλάξ με την επιγραφήν.

Προς την αυτήν μετά της μονής Αγίου Νικάνορος κατεύθυνσιν εκ του χωρίου και εις απόστασιν δυο χιλιομέτρων απ’ αυτού υπάρχει άλλη παλιά μονή «Κοίμησις της Θεοτόκου» η οποία, λέγεται, ότι είναι παλαιοτέρα της Μονής του Αγίου Νικάνορος,, και παρουσιάζει το εξής περίεργον. Η εκκλησία του εσωτερικού της μονής είναι διπλή, δηλαδή επί συνήθους εκκλησίας υπάρχει ετέρα εκτισμένη και έχομεν εξωτερικώς το θέαμα μίας εκκλησίας με δύο αγία βήματα, το εν επί του άλλου και εσωτερικώς δύο ορόφους.

Η παράδοσις δίδει την εξήγησιν εις την περίεργον αυτήν εκκλησίαν, ότι εκ της κάτω και πριν βεβαίως κτισθή η επάνω, διήλθε και ελειτούργησε κάποιος πάπας, ίσως της Ρώμης, και φυσικά εβεβήλωσεν αυτήν.

Ένεκα της αιτίας αυτής κατηργήθη η κάτω και εκτίσθη επ’ αυτής ετέρα εις την οποίαν λειτουργούν μέχρι σήμερον.

Βορειοανατολικώς του χωρίου υπάρχουν υπολείμματα χωρίου, φέροντος το όνομα «Παλαιοτούρκο», εξ ενός Παλαιοτούρκου, όστις εγκατεστάθη εις αυτό και απέβη αιτία καταστροφής του χωρίου. Απεκαλείτο από τους κατοίκους παλιότουρκος, καθ’ υπαγόρευσιν των κατ ’αυτού αισθημάτων των, φυλετικού μίσους.

Εκ του χωρίου Παλαιοτούρκου, προέρχονται οι σημερινοί κάτοικοι του χωρίου Τουρνικίου.

Εκ της όλης γενικώς ερεύνης εις το ανωτέρω χωρίον ουδέν διαφωτισικόν στοιχείον προέκυψ , περί της υπάρξεως σχολείου, κατά τας παλαιοτέρας εποχάς.

Κατά την εποχήν της τουρκοκρατίας η παράδοσις, ήτς συμπίπτει και με την ιστορίαν, αναφέρει, ότι η εκπαίδευσις συνετελείτο εις τας εκκλησίας υπό των ιερέων. Άλλωστε και τα σχολεία του απωτέρου παρελθόντος, εάν υπήρχον, δεν ήτο δυνατόν να διασωθούν εκ της καταστροφής υπό των Τούρκων, οίτινες κατέσβυνον και σπίθαν ακόμη εθνικού φωτός δια τους έλληνας. Συνεπώς δεν πρέπει να θεωρήται παράδοξος η έλλειψις στοιχείων από τόπους, ανέκαθεν, ελληνικούς, μαρτυρούντας την ύπαρξιν ελληνικών στοιχείων δια το εγγύτερον και απώτερον παρελθόν.

Επίσης εις το χωρίον τούτο ουδέν ανευρέθη στοιχείον δεικνύον εγκατάστασιν ή διέλευσιν, έστω, και ενός Βουλγάρου.

Οι κάτοικοι αυτού ήσαν γνήσιοι έλληνες και ωμίλουν πάντοτε την ελληνικήν γλώσσαν».

ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

 

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Τεύχος 3ο

57. ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

Γράφει ο Αντώνης Αλατζάς Τάξη Δ΄του 17^ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης 24-1-2011

Το χωριό μου πήρε την ονομασία από τον Άγιο Χαράλαμπο. Μια μέρα μια Τουρκάλα είχε δει στον ύπνο της κάτι γύφτους να έρχονται κατά πάνω της, από το διπλανό χωριό το οποίο είχε καταπλακώσει η αρρώστια πανούκλα. Οι θάνατοι ήταν πολλοί και δεν προλάβαιναν να τους θάψουν. Κάποια στιγμή κατέβηκε ο Άγιος Χαράλαμπος και έτριψε δυο βέργες και γιατρεύτηκε η αρρώστια. Τότε εκείνη η Τουρκάλα ξύπνησε και είπε ότι το ωριό αυτό το έσωσε ο Άγιος Χαράλαμπος. Απ’ αυτό το γεγονός ονομάστκε το χωριό του παππού μου Άγιος Χαράλαμπος.

ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑΡΙΑ ΣΤΗ ΣΑΡΑΚΗΝΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

 

 

58. ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑΡΙΑ ΣΤΗ ΣΑΡΑΚΗΝΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Τεύχος 3ο 2011

Γράφει ο Ευάγγελος Κ.Ντάγκας Σχολικός Σύμβουλος ε.ε

 

            Η Πρωτοχρονιά ήταν μια ξεχωριστή μέρα, για το κάθε σπίτι, αλλά και για όλο το χωριό. Πέρα από τα έθιμα: το ποδαρικό, τη βασιλόπιτα και τα σούρβα, απαραίτητο συμπλήρωμα στο καλωσόρισμα του καινούργιου χρόνου, ήταν τα ρουγκατσιάρια.

            Το μεσημέρι της πρωτοχρονιάς, μετά το κόψιμο της βασιλόπιτας, πολλοί ήταν αυτοί που μαζεύονταν στο «κονάκι» ή σε κάποιο άλλο σπίτι του χωριού κι έφτιαχναν τα «ρουγκατσιάρια», ένα έθιμο που το συνέχιζαν, μέχρι και τότε, που τα χωριά κρατούσαν ακόμα τον κόσμο τους, κάπου εκεί στη δεκαετία του ’70, λίγο πριν, λίγο μετά.

            Παλιότερα, τα καρναβάλια, αυτά που γίνονταν, σε πολλά μέρη, την αποκιά, ήταν άγνωστα στα χωριά. Τα μασκαρέματα, όπως και κάθε άλλη εκδήλωση, τα συνήθιζαν, πιο πολύ, την πρωτοχρονιά, μπορεί και τα Φώτα. Σύμφωνα με το Ν.Πολίτη τα «ρουγκατσιάρια» πήραν το όνομά τους από το λατινικό (Rogatio), που σημαίνει: ζητώ κάτι για τον κόπο μου. Άλλοι λένε πως τα «ρουγκατσιάρια» πήραν το όνομά τους από το σλαβικό «ρογκ), που θα πει κέρατο. Μπορεί, γιατί τα ρουγκατσιάρια, εκτός από τις προσωπίδες, φορούσαν και κεφαλαργιές ζώων, για να δείχνουν άγρια και φοβερά. Μια άλλη εκδοχή θέλει το όνομα να βγαίνει από το «ρούγου ρούγκου», τον ήχο δηλαδή, που έβγαζαν τα κυπροκούδουνα, που ο ρουγκατσιάρης είχε κρεμασμένα στο κορμί του. Αλλού τα λένε και μπουμπουσιάρια. Ίσως από το μπούφος (σκιάχτρο-φόβητρο). Γι’ αυτό και στο χωριό μου, εκείνα τα χρόνια, τα παλιά, για να ησυχάζουν τα μικρά, όταν έκλαιγαν, τα φοβέριζαν, με τη φράση :»Μην κλαις, γιατί θα σε φάει ο μπούμπους».

            Τα ρουγκατσιάρια ήταν ολόκληρος θίασος, που με τραγούδια και χορούς γύριζε τους μαχαλάδες του χωριού και διασκέδαζε τον κόσμο. Ο ρουγκατσιάρης ξεχώριζε. Φορούσε ένα παλιό ταλαγάνι με «κατσούλα» στο κεφάλι, κι από τη μέση και κάτω, παλιά σαλβάρια, που τον έδειχναν σταβοπόδαρο, σαν τον καλικάντζαρο. Το πρόσωπο και τα χέρια του ήταν βαμμένα μαύρα, με καπνιά. Το έθιμο, ήθελε το ρουγκατσιάρη να είναι, για την περίσταση, και καμπούρης, για να δείχνει άσχημος. Γι’ αυτό και του έβαζαν στη ράχη τεχνητή καμπούρα, που έφτιαχναν με πολλά κουρέλια. Από τη μέση του κρέμονταν μικρά και μεγάλα κυπριά και κουδούνια, που τα χτυπούσε κάθε τόσο μ’ ένα ρόπαλο, που κρατούσε στο χέρι. Στο λαιμό του είχε κρεμασμένη μια σακούλα, γεμάτη στάχτη, που την έριχνε στον κόσμο, που μαζευόταν γύρω του και τον εμπόδιζε να προχωρήσει.

            Πίσω από τα ρουγκατσιάρια ακολουθούσαν, όχι μόνο παιδιά, αλλά και μεγάλοι, που ξεκαρδίζονταν στα γέλια από τα χωρατά τους. Στα σπίτια που πήγαιναν, για τον κόπο τους, τους έδιναν, όπως και στα σούρβα: βλιάγματα και ζαϊρέδια. Κι εδώ, οι ευχές ήταν ανάλογες, ευχές, για υγεία, για προκοπή, για χρόνια πολλά. Τα «ρουγκατσιάρια», όπως και τα «σουρβαντζούλια» με τα ζαϊρέδια που μάζευαν, έκαναν κι αυτά γλέντι, όλα μαζί, στο «κονάκι», αργά το βράδυ της πρωτοχρονιάς.

            Έτσι γινόταν παλιά τα ρουγκατσιάρια στο χωριό μου. Σήμερα, δε γίνονται, όπως και πολλά άλλα έθιμα. Κι αξίζει να γυρίζει κανείς πίσω, για να βλέπει τι τον δένει με τον τόπο του. Και να μην τα΄αφήνει να χαθεί… Για να τα μαθαίνουν και οι νεότεροι…

Μικρασιατικός πόλεμος (χρονολόγιο)

 

ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Περιοδικό Τεύχος 3ο

59. Ο ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ-ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου

 

15 Μαΐου 1919. Κατάληψη Σμύρνης από τον ελληνικό στρατό, με υπόδειξη ΗΠ;, Αγγλίς και Γαλλίας. Δεν ήθελαν η περιοχή να περιέλθει στην Ιταλία. Στη Σμύρνη και την ενδοχώρα της ζούσαν 555.000 Έλληνες, 310.000 Τούρκοι και 100.000 άλλες εθνότητες.

7 Αυγούστου 1919. Ο συνταγματάρχης Μουσταφά Κεμάλ εκφραστής του τουρκικού εθνικισμού με ενέργειές του συγκαλεί προκρίτους της ανατολικής Τουρκίας και αποφασίζουν να υπερασπισθούν με κάθε θυσία τα δικαιώματα του τουρκικού έθνους.

16 Μαρτίου 1920. Οι Άγγλοι καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη. Οι εθνικιστές Τούρκοι αποκηρύσσουν το Σουλτάνο και ορίζουν προσωρινή κυβέρνηση στην Άγκυρα με πρόεδρο το Μουσταφά Κεμάλ.

10 Αυγούστου 1920. Συνθήκη των Σεβρών, αναφερόταν στο εδαφικό καθεστώς της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Τουρκία διατηρούσε την Κωνσταντινούπολη. Η Ελλάδα έπαιρνε την Ανατολική Θράκη, τν ευρωπαϊκή ακτή του Ελλησπόντου, τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος. Τα κυριαρχικά δικαιώματα στη Σμύρνη θα τα αποκτούσε μετά από πενταετία και ύστερα από δημοψήφισμα. Η Συνθήκη των Σεβρών δεν επικυρώθηκε και δεν αναγνωρίστηκε από την κυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ. Ο ελληνικός στρατός  κατέλαβε τουρκικά εδάφη πέρα απ’ αυτά που όριζε η παραπάνω συνθήκη και η σύγκρουση με τον Κεμάλ ήταν αναπόφευκτη.

 

Οκτώβριος 1920. Απρόοπτος θάνατος του βασιλιά Αλέξανδρου. Εκλογική ήττα του Βενιζέλου. Επικείμενη επάνοδος Κων\νου στο βασιλικό αξίωμα.

2 Δεκεμβρίου 1920. Οι Γάλλοι, Άγγλοι, Ιταλοί με διακοίνωσή τους προς την ελληνική κυβέρνηση, δηλώνουν ότι σε περίπτωση επανόδου του βασιλέως Κωνσταντίνου δεν έπρεπε να περιμένουν καμία οικονομική βοήθεια.

Μάρτιος 1921. Με πρωτοβουλία της Αγγλίας οι σύμμαχοι κάλεσαν Τούρκους και Έλληνες σε σύσκεψη στο Λονδίνο για τα ζητήματα που είχαν ανακύψει από τη συνθήκη των Σεβρών. Ο έλληνας πρωθυπουργός Καλογερόπουλος, αισιόδοξος δηλώνει ότι σ’ ένα τρίμηνο δύναται να νικήσει τους Τούρκους και να καταλάβει την Άγκυρα. Οι Τούρκοι ζήτησαν την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης και Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό.

16 Μαρτίου 1921. Η κατοχή των στενών του Ελλησπόντου από τους Άγγλους οδηγεί τη Ρωσία σε σύμφωνο φιλίας με τους Τούρκους. Ακόμη η Τουρκία υπογράφει συνθήκες ειρήνης και οικονομικής συνεργασίας με τη Γαλλία και την Ιταλία.

Άνοιξη του 1921. Επίθεση του ελληνικού στρατού. Η συμβολική βοήθεια της Αγγλίας δεν ήταν αρκετή να υπερκεράσει την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που έδιδαν προς την Τουρκία οι Ρώσοι, οι Ιταλοί και οι Γάλλοι.

Αύγουστος 1922. Μεγάλη τουρκική επίθεση, καταλήγει στην αποχώρηση του ελληνικού στρατού και πυρπόληση της Σμύρνης (27-8-1922).

15 Νοεμβρίου 1922. Επαναστατική επιτροπή αποτελούμενη από έλληνες αξιωματικούς παραπέμπει σε δίκη τους υπαίτιους της Μικρασιατικής καταστροφής. Το στρατοδικείο καταδικάζει σε θάνατο τους Δημ. Γούναρη, Νικ. Στράτο, Π. Πρωτοπαπαδάκη, Γ. Μπαλτατζή, Ν. Θεοτόκη και Γ. Χατζηανέστη.

24 Ιουλίου 1923. Διάσκεψη Λοζάννης (πόλη της Ελβετίας).

Απαιτήσεις Τουρκίας. Να φύγει το Πατριαρχείο από την Κων/πολη, η Ελλάδα να μην έχει πολεμικό στόλο, να πληρώσει πολεμική αποζημίωση, να φύγουν οι Έλληνες από την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία, αφοπλισμό νησιών του Αιγαίου με παράλληλη κατάργηση της ελληνικής κυριαρχίας και εγκαθίδρυση καθεστώτος αυτονομίας.

Αποφάσεις. Η Τουρκία παίρνει την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο. Αποφασίστηκε η ανταλλαγή των πληθυσμών η οποία ήταν υποχρεωτική για τους Έλληνες που ζούσαν στην Τουρκία και για τους Μουσουλμάνους που ζούσαν στην Ελλάδα. Εξαιρούνταν από την ανταλλαγή των πληθυσμών οι Έλληνες το γένος εγκατεστημένοι στην Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο (125.000 τότε) οι Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης (118.000 τότε) και οι Αλβανοί μουσουλμάνοι που ζούσαν σε ελληνικό έδαφος.

Δεκέμβριος του 1924. Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας που ήρθαν στην Ελλάδα ανήλθαν σε 1.220.000. Απ’ αυτούς οι 638.254 εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, 107.607 στη Δυτική Θράκη, 56.613 στα νησιά του Αιγαίου, 8.197 στην Ήπειρο, 33.900 στην Κρήτη και 377.297 στην παλιά Ελλάδα. Επίσης ήλθαν και 45.000 Αρμένιοι. Από την Ελλάδα προς την Τουρκία μετακινήθηκαν 518.146 μουσουλμάνοι και 92.000 Βούλγαροι.