Σισάνι Κοζάνης

 

53. ΣΙΣΑΝΙ Κοζάνης

Γράφει η Ναθαηλίδου Αναστασία. Τάξη Δ΄ του 17^ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης
            Το χωριό Σισάνιον ή Σισάνι ή Σιάνι είναι ένα μικρό μα τόσο ιστορικό χωριό της επαρχίας Βοΐου του Ν. Κοζάνης.
            Το Σισάνι πρέπει να γνώρισε μεγάλη ακμή την εποχή των Κομνηνών και γνώρισε ημέρες δόξας τις αρχές του 15ου αιώνα μ. Χ.
            Πιστεύεται ότι από τους πρόποδες του δοξασμένου «Μουρικίου» μέχρι τη θέση του σημερινού Μοναστηριού, της Παναγίας απλώνονταν τα παλιά χρόνια η πόλη Σισανούπολη, το σημερινό Σισάνι.

Το όνομά της δόθηκε από τους Ρωμαίους το 146-147 μ.Χ., προς τιμή Ρωμαίου στρατηγού ( SISANIOS). Δεν αποκλείεται όμως η ετυμολογία της λέξης να έχει και άλλη ξενική ρίζα. Αλλά και ο ποταμός Μύριχος, που διασχίζει την κοιλάδα του χωριού πηγάζει από τις οροσειρές Κεραμίδα, Μουρίκι και Σινιάτσικο (Άσκιον) και χύνεται στον Αλιάκμονα, παλιότερα λεγόταν Σισάνης.

 Το ότι το χωριό Σισάνιον ήταν σπουδαία πόλη προκύπτει και από το γεγονός ότι μετά από τη διάδοση του χριστιανισμού και την οργάνωση των τοπικών εκκλησιών το Σισάνι έγινε έδρα επισκόπου, που προήχθη σύντομα σε Μητροπολίτη του οποίου η φήμη διαρκεί ακόμη, αν και μετά την καταστροφή της πόλης η Μητρόπολη μεταφέρθηκε στην κωμόπολη της Σιάτιστας που ήκμαζε τότε. Έτσι σήμερα ο τίτλος της Μητρόπολης φέρει τον τίτλο «Σισανίου και Σιατίστης».

Η επισκοπή Σισανίου ήταν σημαντικό θρησκευτικό κέντρο και διέθετε πολυτελή σταυρόσχημο ναό με τρούλο μεγέθους 36Χ23 μέτρα που εντάσσεται στους μεγάλους επισκοπικούς ναούς της Μακεδονίας του 11ου αιώνα.

Δίπλα στα ερείπια του ναού βρίσκεται ακόμη και σήμερα η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, κτισμένη το 1662, οπότε και αγιογραφήθηκε με ιδιαίτερα ωραίες και ωραίες αγιογραφίες. Οι τέσσερις μαρμάρινες κολόνες που στηρίζουν την Αγία Τράπεζα είναι όλες διαφορετικές μεταξύ τους.

Σήμερα το Σισάνι είναι ένα καταπράσινο χωριό, βρίσκεται σε πολύ ωραία τοποθεσία και απέχει από την Κοζάνη 55 χιλιόμετρα. Έχει γύρω στους 170 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Είναι γνωστό για τα πολύ νόστιμα φασόλια του. Σημαντική εκδήλωση του χωριού αποτελεί η «Γιορτή φασολιού» που πραγματοποιείται κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου. Εκείνη την ημέρα πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στην καταπράσινη τοποθεσία «Μεριά», για να απολαύσει την παραδοσιακή φασολάδα.   

                        Πότε ακριβώς έγινε η καταστροφή της Σισανούπολης παραμένει τελείως άγνωστο.

ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ –ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΕΒΕΝΩΝ (1877-1911)

 

 

54. ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ –ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΕΒΕΝΩΝ (1877-1911)

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 3ο 

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου

Γεννήθηκε στη Μικρά Ασία, στο χωριό Πέρματα του Ικονίου. Κατάγεται από πολυμελή οικογένεια, εννιά αδέρφια.  Φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη θεολογική σχολή Χάλκης. Ιερουργεί στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης ως πρωτοσύγκελος, παράλληλα προσφέρει τις υπηρεσίες του ως μέλος του Μακεδονικού Αγώνα.

            Τον Οκτώβριο του 1906 χειροτονείται Επίσκοπος Πέτρας  της περιφέρειας Μοναστηρίου. Στις 16 Μαρτίου 1910 εκλέγεται Μητροπολίτης Γρεβενών. Πρώτο μέλημά του η τόνωση του εθνικού φρονήματος με επισκέψεις στους οικισμούς των Γρεβενών, προτρέποντάς τους να μην πληρώνουν φόρους, να μην παραδίδουν τα  όπλα. Αλληλογραφούσε με το φίλο του  Ιωακείμ Αποστολίδη διάκονο των Πατριαρχείων και μετέπειτα Μητροπολίτη Κοζάνης. Σε μια περιοδεία του στα Βέντζια συλλαμβάνεται στο Παλαιοχώρι και οδηγείται στα Γρεβενά.    

Οι Τούρκοι ενοχλούνται και ζητούν τη διακοπή των περιοδειών του. Ο Αιμιλιανός δεν πειθαρχεί  Την 1^η Οκτωβρίου 1911, ιερουργεί στο χωριό Σνίχοβο (Δεσπότης). Το απόγευμα με τη συνοδεία του, το διάκο Δημήτριο Αναγνώστου από Λιμπίνοβο (Διάκος) και τον αγωγιάτη, ξεκινά για τους γειτονικούς Γκριντάδες (Αιμιλιανός). Δεν έφτασε ποτέ.  Σε μια χαράδρα οι εχθροί τον συλλαμβάνουν και τον βασανίζουν. Σφάζεται με τον πιο άγριο τρόπο. Το ίδιο και ο διάκος. Ο αγωγιάτης Αθανάσιος Φασούλας  για να μην ομολογήσει πυροβολείται.

Το κατακρεουργημένο σώμα βρίσκεται στις 6 Οκτωβρίου. Οι σοροί του Μητροπολίτη και Διάκου μεταφέρονται στα Γρεβενά και μέσα σε ατμόσφαιρα θρήνου γίνεται η κηδεία στις 11 Οκτωβρίου.

Με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη  και δημάρχου Γρεβενών το 1915 πραγματοποιήθηκε έρανος και στήθηκε  στην πλατεία της πόλης η προτομή του.

Στον τόπο της δολοφονίας ο Μητροπολίτης Γρεβενών Φίλιππος έστησε καλλιμάρμαρο κενοτάφιο του οποίου τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιήθηκαν στις 18 Ιουλίου 1954. Με χρήματα που έστειλε από την Αμερική  η αδελφή του Αιμιλιανού Δόμνα Λαζαρίδου-Αυγερινού ανεγέρθη ναός στη μνήμη του Αγίου Αιμιλιανού, του οποίου τα εγκαίνια έγιναν στις 18 Ιουλίου 1957.

            Η κυβέρνηση κατέταξε με νόμο του 1935 το Μητροπολίτη Αιμιλιανό στο Μητρώο Μακεδονομάχων ως πράκτορα Α΄τάξεως.

            Ο Σύλλογος Γρεβενιωτών Κοζάνης ιδρυθείς το 1979 φέρει την επωνυμία “Αιμιλιανός”

O Αιμιλιανός ήταν προικισμένος με τις αρετές της μετριοφροσύνης, πραότητας, της φιλομάθειας, της εργατικότητας, της ταπεινότητας. Ανήγειρε και διατήρησε διδακτήρια. Υπερασπίσθηκε τη λειτουργία και διατήρηση των ιερών ναών, των μοναστηριών Βουνάσα, Οσίου Νικάνορος. Αγωνίσθηκε για την αφύπνιση και ανάσταση του υπόδουλου ποιμνίου του.

ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

 

 

55. ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ «ΤΕΥΧΟΣ 3^ο»

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

 

Αίτησις κατοίκων του συνοικισμού Ιτέας κοινότητος Κνίδης προς το Νομάρχη Κοζάνης

 

«Κύριε Νομάρχα κατ’ αυτάς εξεδόθη Αγρονομική διάταξη με την οποία απαγορεύεται ο αλωνισμός εντός των χωρίων. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι γνωρίζουμε ότι το ληφθέν μέτρο είναι το άριστο για μας τους γεωργούς και είναι βέβαιο ότι τ’ αλώνια πρέπει να φύγουν μακρά του χωρίου όπως διέταξε ο Σταθμάρχης. Κατά την εποχή όπου έπρεπε να γίνουν τ’ αλώνια οι τόποι μας ήταν σπαρμένοι και δεν ηδύναντο οι κάτοικοι να καταστρέψουν τα σιτηρά των. Μετά από λίγο καιρό ήλθε η εκ θεού αποσταλείσα ασθένεια των ζώων ο αφθώδης πυρετός και δεν επέτρεψε να καλλιεργήσουμε τα χωράφια μας με καλαμπούκια και ως εκ τούτου παρέμειναν και σπείρονται ως σήμερον.

            Σήμερον όμως τι να κάμωμεν προτύτερα να θερίσωμε να κάνωμε τα χωράφια μας ή να κατασκευάσωμε νέα αλώνια εκτός του χωρίου; Επειδή δια να γίνουν νέα αλώνια χρειάζεται να μεταφέρουμε από 60 αμάξια άσπρο χώμα διότι ο τόπος μας είναι μαβρόι και είναι ανοιγμένος και εάν αλωνίσουμε όπως έχει θα χαθεί όλος ο καρπός μας.

            Κατόπιν τούτων σας παρακαλούμε κ. Νομάρχα όπως μας επιτρέψητε εφέτος να αλωνίσουμε στα παλιά αλώνια τις 60-70 θημωνιές που έχουμε διατάσσοντες δια τούτο τον κ. Σταθμάρχη Σαρακίνης όστις παρά τας παρακλήσεις μας  είναι ανένδοτος εις τας εκδιδομένας διαταγάς σας, με τη βεβαιότητα ότι το επόμενο έτος δε θα σας ομιλήσουμε περί του αντικειμένου τούτου.

Μετά σεβασμού οι κάτοικοι του Συνοικισμού Ιτέας +Β.Παλέγκας, Δημήτριος Παπαδημητρίου, Δ.Φωλίνας, Αθανάσιος Γκουγκό, Στέργιος Ντομπέκης, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Βασίλειος Τσίμος, Ντάγκαλος Ευθύμιος, Γ.Νατσιόπουλος, Δημή. Παλέγκας, Κων/νος Ντάγκαλος, Χρίστος Καρασίμος

 

ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

56.ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

Περιοδικό «ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ» ΤΕΥΧΟΣ 3ο

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

            Ο Νομάρχης Κοζάνης με έγγραφο στους επιθεωρητές των δημοτικών σχολείων της δικαιοδοσίας του  καλεί να καταγραφούν τα μνημεία και κύρια οι ενεπίγραφες μαρμάρινες πλάκες που υπάρχουν στις εκκλησίες. Επίσης τους ζητά οι κατά τόπους διδάσκαλοι να κάνουν κάποια μικρή έκθεση για την ιστορία του χωριού.

Αυτές τις εκθέσεις των δασκάλων ο επιθεωρητής Γρεβενών Γ. Σακελλάρης τις κατέγραψε, χωριστά για κάθε οικισμό αριθμώντας τα από το 1 ως τον αριθμό 96 και φέρει ημερομηνία 10-12-1941. Δεν έχουμε τα πρωτότυπα κείμενα των δασκάλων. Σήμερα παρουσιάζουμε την έκθεση που αφορά τον οικισμό Τουρνίκι.

 

«Ανατολικώς του χωρίου και εις δύο ωρών απ’ αυτού απόστασιν υπάρχει η μονή του Αγίου Νικάνορος, χρονολογουμένη από του έτους 1419 με πολλά αρχαία κειμήλια και ευαγγέλια χειρόγραφα εκ παπύρου,

Εντός του ναού υπάρχει εντειχισμένη αρχαία πλάξ με την επιγραφήν.

Προς την αυτήν μετά της μονής Αγίου Νικάνορος κατεύθυνσιν εκ του χωρίου και εις απόστασιν δυο χιλιομέτρων απ’ αυτού υπάρχει άλλη παλιά μονή «Κοίμησις της Θεοτόκου» η οποία, λέγεται, ότι είναι παλαιοτέρα της Μονής του Αγίου Νικάνορος,, και παρουσιάζει το εξής περίεργον. Η εκκλησία του εσωτερικού της μονής είναι διπλή, δηλαδή επί συνήθους εκκλησίας υπάρχει ετέρα εκτισμένη και έχομεν εξωτερικώς το θέαμα μίας εκκλησίας με δύο αγία βήματα, το εν επί του άλλου και εσωτερικώς δύο ορόφους.

Η παράδοσις δίδει την εξήγησιν εις την περίεργον αυτήν εκκλησίαν, ότι εκ της κάτω και πριν βεβαίως κτισθή η επάνω, διήλθε και ελειτούργησε κάποιος πάπας, ίσως της Ρώμης, και φυσικά εβεβήλωσεν αυτήν.

Ένεκα της αιτίας αυτής κατηργήθη η κάτω και εκτίσθη επ’ αυτής ετέρα εις την οποίαν λειτουργούν μέχρι σήμερον.

Βορειοανατολικώς του χωρίου υπάρχουν υπολείμματα χωρίου, φέροντος το όνομα «Παλαιοτούρκο», εξ ενός Παλαιοτούρκου, όστις εγκατεστάθη εις αυτό και απέβη αιτία καταστροφής του χωρίου. Απεκαλείτο από τους κατοίκους παλιότουρκος, καθ’ υπαγόρευσιν των κατ ’αυτού αισθημάτων των, φυλετικού μίσους.

Εκ του χωρίου Παλαιοτούρκου, προέρχονται οι σημερινοί κάτοικοι του χωρίου Τουρνικίου.

Εκ της όλης γενικώς ερεύνης εις το ανωτέρω χωρίον ουδέν διαφωτισικόν στοιχείον προέκυψ , περί της υπάρξεως σχολείου, κατά τας παλαιοτέρας εποχάς.

Κατά την εποχήν της τουρκοκρατίας η παράδοσις, ήτς συμπίπτει και με την ιστορίαν, αναφέρει, ότι η εκπαίδευσις συνετελείτο εις τας εκκλησίας υπό των ιερέων. Άλλωστε και τα σχολεία του απωτέρου παρελθόντος, εάν υπήρχον, δεν ήτο δυνατόν να διασωθούν εκ της καταστροφής υπό των Τούρκων, οίτινες κατέσβυνον και σπίθαν ακόμη εθνικού φωτός δια τους έλληνας. Συνεπώς δεν πρέπει να θεωρήται παράδοξος η έλλειψις στοιχείων από τόπους, ανέκαθεν, ελληνικούς, μαρτυρούντας την ύπαρξιν ελληνικών στοιχείων δια το εγγύτερον και απώτερον παρελθόν.

Επίσης εις το χωρίον τούτο ουδέν ανευρέθη στοιχείον δεικνύον εγκατάστασιν ή διέλευσιν, έστω, και ενός Βουλγάρου.

Οι κάτοικοι αυτού ήσαν γνήσιοι έλληνες και ωμίλουν πάντοτε την ελληνικήν γλώσσαν».

ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

 

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Τεύχος 3ο

57. ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

Γράφει ο Αντώνης Αλατζάς Τάξη Δ΄του 17^ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης 24-1-2011

Το χωριό μου πήρε την ονομασία από τον Άγιο Χαράλαμπο. Μια μέρα μια Τουρκάλα είχε δει στον ύπνο της κάτι γύφτους να έρχονται κατά πάνω της, από το διπλανό χωριό το οποίο είχε καταπλακώσει η αρρώστια πανούκλα. Οι θάνατοι ήταν πολλοί και δεν προλάβαιναν να τους θάψουν. Κάποια στιγμή κατέβηκε ο Άγιος Χαράλαμπος και έτριψε δυο βέργες και γιατρεύτηκε η αρρώστια. Τότε εκείνη η Τουρκάλα ξύπνησε και είπε ότι το ωριό αυτό το έσωσε ο Άγιος Χαράλαμπος. Απ’ αυτό το γεγονός ονομάστκε το χωριό του παππού μου Άγιος Χαράλαμπος.