ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ –ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΕΒΕΝΩΝ (1877-1911)

 

 

54. ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ –ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΕΒΕΝΩΝ (1877-1911)

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 3ο 

Γράφει ο Βασίλης Αποστόλου

Γεννήθηκε στη Μικρά Ασία, στο χωριό Πέρματα του Ικονίου. Κατάγεται από πολυμελή οικογένεια, εννιά αδέρφια.  Φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη θεολογική σχολή Χάλκης. Ιερουργεί στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης ως πρωτοσύγκελος, παράλληλα προσφέρει τις υπηρεσίες του ως μέλος του Μακεδονικού Αγώνα.

            Τον Οκτώβριο του 1906 χειροτονείται Επίσκοπος Πέτρας  της περιφέρειας Μοναστηρίου. Στις 16 Μαρτίου 1910 εκλέγεται Μητροπολίτης Γρεβενών. Πρώτο μέλημά του η τόνωση του εθνικού φρονήματος με επισκέψεις στους οικισμούς των Γρεβενών, προτρέποντάς τους να μην πληρώνουν φόρους, να μην παραδίδουν τα  όπλα. Αλληλογραφούσε με το φίλο του  Ιωακείμ Αποστολίδη διάκονο των Πατριαρχείων και μετέπειτα Μητροπολίτη Κοζάνης. Σε μια περιοδεία του στα Βέντζια συλλαμβάνεται στο Παλαιοχώρι και οδηγείται στα Γρεβενά.    

Οι Τούρκοι ενοχλούνται και ζητούν τη διακοπή των περιοδειών του. Ο Αιμιλιανός δεν πειθαρχεί  Την 1^η Οκτωβρίου 1911, ιερουργεί στο χωριό Σνίχοβο (Δεσπότης). Το απόγευμα με τη συνοδεία του, το διάκο Δημήτριο Αναγνώστου από Λιμπίνοβο (Διάκος) και τον αγωγιάτη, ξεκινά για τους γειτονικούς Γκριντάδες (Αιμιλιανός). Δεν έφτασε ποτέ.  Σε μια χαράδρα οι εχθροί τον συλλαμβάνουν και τον βασανίζουν. Σφάζεται με τον πιο άγριο τρόπο. Το ίδιο και ο διάκος. Ο αγωγιάτης Αθανάσιος Φασούλας  για να μην ομολογήσει πυροβολείται.

Το κατακρεουργημένο σώμα βρίσκεται στις 6 Οκτωβρίου. Οι σοροί του Μητροπολίτη και Διάκου μεταφέρονται στα Γρεβενά και μέσα σε ατμόσφαιρα θρήνου γίνεται η κηδεία στις 11 Οκτωβρίου.

Με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη  και δημάρχου Γρεβενών το 1915 πραγματοποιήθηκε έρανος και στήθηκε  στην πλατεία της πόλης η προτομή του.

Στον τόπο της δολοφονίας ο Μητροπολίτης Γρεβενών Φίλιππος έστησε καλλιμάρμαρο κενοτάφιο του οποίου τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιήθηκαν στις 18 Ιουλίου 1954. Με χρήματα που έστειλε από την Αμερική  η αδελφή του Αιμιλιανού Δόμνα Λαζαρίδου-Αυγερινού ανεγέρθη ναός στη μνήμη του Αγίου Αιμιλιανού, του οποίου τα εγκαίνια έγιναν στις 18 Ιουλίου 1957.

            Η κυβέρνηση κατέταξε με νόμο του 1935 το Μητροπολίτη Αιμιλιανό στο Μητρώο Μακεδονομάχων ως πράκτορα Α΄τάξεως.

            Ο Σύλλογος Γρεβενιωτών Κοζάνης ιδρυθείς το 1979 φέρει την επωνυμία “Αιμιλιανός”

O Αιμιλιανός ήταν προικισμένος με τις αρετές της μετριοφροσύνης, πραότητας, της φιλομάθειας, της εργατικότητας, της ταπεινότητας. Ανήγειρε και διατήρησε διδακτήρια. Υπερασπίσθηκε τη λειτουργία και διατήρηση των ιερών ναών, των μοναστηριών Βουνάσα, Οσίου Νικάνορος. Αγωνίσθηκε για την αφύπνιση και ανάσταση του υπόδουλου ποιμνίου του.

ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

 

 

55. ΑΛΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΕΑ ΒΕΝΤΖΙΩΝ (10-7-39)

ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ «ΤΕΥΧΟΣ 3^ο»

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

 

Αίτησις κατοίκων του συνοικισμού Ιτέας κοινότητος Κνίδης προς το Νομάρχη Κοζάνης

 

«Κύριε Νομάρχα κατ’ αυτάς εξεδόθη Αγρονομική διάταξη με την οποία απαγορεύεται ο αλωνισμός εντός των χωρίων. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι γνωρίζουμε ότι το ληφθέν μέτρο είναι το άριστο για μας τους γεωργούς και είναι βέβαιο ότι τ’ αλώνια πρέπει να φύγουν μακρά του χωρίου όπως διέταξε ο Σταθμάρχης. Κατά την εποχή όπου έπρεπε να γίνουν τ’ αλώνια οι τόποι μας ήταν σπαρμένοι και δεν ηδύναντο οι κάτοικοι να καταστρέψουν τα σιτηρά των. Μετά από λίγο καιρό ήλθε η εκ θεού αποσταλείσα ασθένεια των ζώων ο αφθώδης πυρετός και δεν επέτρεψε να καλλιεργήσουμε τα χωράφια μας με καλαμπούκια και ως εκ τούτου παρέμειναν και σπείρονται ως σήμερον.

            Σήμερον όμως τι να κάμωμεν προτύτερα να θερίσωμε να κάνωμε τα χωράφια μας ή να κατασκευάσωμε νέα αλώνια εκτός του χωρίου; Επειδή δια να γίνουν νέα αλώνια χρειάζεται να μεταφέρουμε από 60 αμάξια άσπρο χώμα διότι ο τόπος μας είναι μαβρόι και είναι ανοιγμένος και εάν αλωνίσουμε όπως έχει θα χαθεί όλος ο καρπός μας.

            Κατόπιν τούτων σας παρακαλούμε κ. Νομάρχα όπως μας επιτρέψητε εφέτος να αλωνίσουμε στα παλιά αλώνια τις 60-70 θημωνιές που έχουμε διατάσσοντες δια τούτο τον κ. Σταθμάρχη Σαρακίνης όστις παρά τας παρακλήσεις μας  είναι ανένδοτος εις τας εκδιδομένας διαταγάς σας, με τη βεβαιότητα ότι το επόμενο έτος δε θα σας ομιλήσουμε περί του αντικειμένου τούτου.

Μετά σεβασμού οι κάτοικοι του Συνοικισμού Ιτέας +Β.Παλέγκας, Δημήτριος Παπαδημητρίου, Δ.Φωλίνας, Αθανάσιος Γκουγκό, Στέργιος Ντομπέκης, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Βασίλειος Τσίμος, Ντάγκαλος Ευθύμιος, Γ.Νατσιόπουλος, Δημή. Παλέγκας, Κων/νος Ντάγκαλος, Χρίστος Καρασίμος

 

ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

56.ΤΟΥΡΝΙΚΙΟΝ-ΕΚΘΕΣΗ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΟ 1941

 

Περιοδικό «ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ» ΤΕΥΧΟΣ 3ο

Επιμέλεια: Βασίλη Αποστόλου

 

            Ο Νομάρχης Κοζάνης με έγγραφο στους επιθεωρητές των δημοτικών σχολείων της δικαιοδοσίας του  καλεί να καταγραφούν τα μνημεία και κύρια οι ενεπίγραφες μαρμάρινες πλάκες που υπάρχουν στις εκκλησίες. Επίσης τους ζητά οι κατά τόπους διδάσκαλοι να κάνουν κάποια μικρή έκθεση για την ιστορία του χωριού.

Αυτές τις εκθέσεις των δασκάλων ο επιθεωρητής Γρεβενών Γ. Σακελλάρης τις κατέγραψε, χωριστά για κάθε οικισμό αριθμώντας τα από το 1 ως τον αριθμό 96 και φέρει ημερομηνία 10-12-1941. Δεν έχουμε τα πρωτότυπα κείμενα των δασκάλων. Σήμερα παρουσιάζουμε την έκθεση που αφορά τον οικισμό Τουρνίκι.

 

«Ανατολικώς του χωρίου και εις δύο ωρών απ’ αυτού απόστασιν υπάρχει η μονή του Αγίου Νικάνορος, χρονολογουμένη από του έτους 1419 με πολλά αρχαία κειμήλια και ευαγγέλια χειρόγραφα εκ παπύρου,

Εντός του ναού υπάρχει εντειχισμένη αρχαία πλάξ με την επιγραφήν.

Προς την αυτήν μετά της μονής Αγίου Νικάνορος κατεύθυνσιν εκ του χωρίου και εις απόστασιν δυο χιλιομέτρων απ’ αυτού υπάρχει άλλη παλιά μονή «Κοίμησις της Θεοτόκου» η οποία, λέγεται, ότι είναι παλαιοτέρα της Μονής του Αγίου Νικάνορος,, και παρουσιάζει το εξής περίεργον. Η εκκλησία του εσωτερικού της μονής είναι διπλή, δηλαδή επί συνήθους εκκλησίας υπάρχει ετέρα εκτισμένη και έχομεν εξωτερικώς το θέαμα μίας εκκλησίας με δύο αγία βήματα, το εν επί του άλλου και εσωτερικώς δύο ορόφους.

Η παράδοσις δίδει την εξήγησιν εις την περίεργον αυτήν εκκλησίαν, ότι εκ της κάτω και πριν βεβαίως κτισθή η επάνω, διήλθε και ελειτούργησε κάποιος πάπας, ίσως της Ρώμης, και φυσικά εβεβήλωσεν αυτήν.

Ένεκα της αιτίας αυτής κατηργήθη η κάτω και εκτίσθη επ’ αυτής ετέρα εις την οποίαν λειτουργούν μέχρι σήμερον.

Βορειοανατολικώς του χωρίου υπάρχουν υπολείμματα χωρίου, φέροντος το όνομα «Παλαιοτούρκο», εξ ενός Παλαιοτούρκου, όστις εγκατεστάθη εις αυτό και απέβη αιτία καταστροφής του χωρίου. Απεκαλείτο από τους κατοίκους παλιότουρκος, καθ’ υπαγόρευσιν των κατ ’αυτού αισθημάτων των, φυλετικού μίσους.

Εκ του χωρίου Παλαιοτούρκου, προέρχονται οι σημερινοί κάτοικοι του χωρίου Τουρνικίου.

Εκ της όλης γενικώς ερεύνης εις το ανωτέρω χωρίον ουδέν διαφωτισικόν στοιχείον προέκυψ , περί της υπάρξεως σχολείου, κατά τας παλαιοτέρας εποχάς.

Κατά την εποχήν της τουρκοκρατίας η παράδοσις, ήτς συμπίπτει και με την ιστορίαν, αναφέρει, ότι η εκπαίδευσις συνετελείτο εις τας εκκλησίας υπό των ιερέων. Άλλωστε και τα σχολεία του απωτέρου παρελθόντος, εάν υπήρχον, δεν ήτο δυνατόν να διασωθούν εκ της καταστροφής υπό των Τούρκων, οίτινες κατέσβυνον και σπίθαν ακόμη εθνικού φωτός δια τους έλληνας. Συνεπώς δεν πρέπει να θεωρήται παράδοξος η έλλειψις στοιχείων από τόπους, ανέκαθεν, ελληνικούς, μαρτυρούντας την ύπαρξιν ελληνικών στοιχείων δια το εγγύτερον και απώτερον παρελθόν.

Επίσης εις το χωρίον τούτο ουδέν ανευρέθη στοιχείον δεικνύον εγκατάστασιν ή διέλευσιν, έστω, και ενός Βουλγάρου.

Οι κάτοικοι αυτού ήσαν γνήσιοι έλληνες και ωμίλουν πάντοτε την ελληνικήν γλώσσαν».

ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

 

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Τεύχος 3ο

57. ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Κοζάνης

Γράφει ο Αντώνης Αλατζάς Τάξη Δ΄του 17^ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης 24-1-2011

Το χωριό μου πήρε την ονομασία από τον Άγιο Χαράλαμπο. Μια μέρα μια Τουρκάλα είχε δει στον ύπνο της κάτι γύφτους να έρχονται κατά πάνω της, από το διπλανό χωριό το οποίο είχε καταπλακώσει η αρρώστια πανούκλα. Οι θάνατοι ήταν πολλοί και δεν προλάβαιναν να τους θάψουν. Κάποια στιγμή κατέβηκε ο Άγιος Χαράλαμπος και έτριψε δυο βέργες και γιατρεύτηκε η αρρώστια. Τότε εκείνη η Τουρκάλα ξύπνησε και είπε ότι το ωριό αυτό το έσωσε ο Άγιος Χαράλαμπος. Απ’ αυτό το γεγονός ονομάστκε το χωριό του παππού μου Άγιος Χαράλαμπος.

ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑΡΙΑ ΣΤΗ ΣΑΡΑΚΗΝΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

 

 

58. ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑΡΙΑ ΣΤΗ ΣΑΡΑΚΗΝΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΠΟΥΡΙΝΟΣ Τεύχος 3ο 2011

Γράφει ο Ευάγγελος Κ.Ντάγκας Σχολικός Σύμβουλος ε.ε

 

            Η Πρωτοχρονιά ήταν μια ξεχωριστή μέρα, για το κάθε σπίτι, αλλά και για όλο το χωριό. Πέρα από τα έθιμα: το ποδαρικό, τη βασιλόπιτα και τα σούρβα, απαραίτητο συμπλήρωμα στο καλωσόρισμα του καινούργιου χρόνου, ήταν τα ρουγκατσιάρια.

            Το μεσημέρι της πρωτοχρονιάς, μετά το κόψιμο της βασιλόπιτας, πολλοί ήταν αυτοί που μαζεύονταν στο «κονάκι» ή σε κάποιο άλλο σπίτι του χωριού κι έφτιαχναν τα «ρουγκατσιάρια», ένα έθιμο που το συνέχιζαν, μέχρι και τότε, που τα χωριά κρατούσαν ακόμα τον κόσμο τους, κάπου εκεί στη δεκαετία του ’70, λίγο πριν, λίγο μετά.

            Παλιότερα, τα καρναβάλια, αυτά που γίνονταν, σε πολλά μέρη, την αποκιά, ήταν άγνωστα στα χωριά. Τα μασκαρέματα, όπως και κάθε άλλη εκδήλωση, τα συνήθιζαν, πιο πολύ, την πρωτοχρονιά, μπορεί και τα Φώτα. Σύμφωνα με το Ν.Πολίτη τα «ρουγκατσιάρια» πήραν το όνομά τους από το λατινικό (Rogatio), που σημαίνει: ζητώ κάτι για τον κόπο μου. Άλλοι λένε πως τα «ρουγκατσιάρια» πήραν το όνομά τους από το σλαβικό «ρογκ), που θα πει κέρατο. Μπορεί, γιατί τα ρουγκατσιάρια, εκτός από τις προσωπίδες, φορούσαν και κεφαλαργιές ζώων, για να δείχνουν άγρια και φοβερά. Μια άλλη εκδοχή θέλει το όνομα να βγαίνει από το «ρούγου ρούγκου», τον ήχο δηλαδή, που έβγαζαν τα κυπροκούδουνα, που ο ρουγκατσιάρης είχε κρεμασμένα στο κορμί του. Αλλού τα λένε και μπουμπουσιάρια. Ίσως από το μπούφος (σκιάχτρο-φόβητρο). Γι’ αυτό και στο χωριό μου, εκείνα τα χρόνια, τα παλιά, για να ησυχάζουν τα μικρά, όταν έκλαιγαν, τα φοβέριζαν, με τη φράση :»Μην κλαις, γιατί θα σε φάει ο μπούμπους».

            Τα ρουγκατσιάρια ήταν ολόκληρος θίασος, που με τραγούδια και χορούς γύριζε τους μαχαλάδες του χωριού και διασκέδαζε τον κόσμο. Ο ρουγκατσιάρης ξεχώριζε. Φορούσε ένα παλιό ταλαγάνι με «κατσούλα» στο κεφάλι, κι από τη μέση και κάτω, παλιά σαλβάρια, που τον έδειχναν σταβοπόδαρο, σαν τον καλικάντζαρο. Το πρόσωπο και τα χέρια του ήταν βαμμένα μαύρα, με καπνιά. Το έθιμο, ήθελε το ρουγκατσιάρη να είναι, για την περίσταση, και καμπούρης, για να δείχνει άσχημος. Γι’ αυτό και του έβαζαν στη ράχη τεχνητή καμπούρα, που έφτιαχναν με πολλά κουρέλια. Από τη μέση του κρέμονταν μικρά και μεγάλα κυπριά και κουδούνια, που τα χτυπούσε κάθε τόσο μ’ ένα ρόπαλο, που κρατούσε στο χέρι. Στο λαιμό του είχε κρεμασμένη μια σακούλα, γεμάτη στάχτη, που την έριχνε στον κόσμο, που μαζευόταν γύρω του και τον εμπόδιζε να προχωρήσει.

            Πίσω από τα ρουγκατσιάρια ακολουθούσαν, όχι μόνο παιδιά, αλλά και μεγάλοι, που ξεκαρδίζονταν στα γέλια από τα χωρατά τους. Στα σπίτια που πήγαιναν, για τον κόπο τους, τους έδιναν, όπως και στα σούρβα: βλιάγματα και ζαϊρέδια. Κι εδώ, οι ευχές ήταν ανάλογες, ευχές, για υγεία, για προκοπή, για χρόνια πολλά. Τα «ρουγκατσιάρια», όπως και τα «σουρβαντζούλια» με τα ζαϊρέδια που μάζευαν, έκαναν κι αυτά γλέντι, όλα μαζί, στο «κονάκι», αργά το βράδυ της πρωτοχρονιάς.

            Έτσι γινόταν παλιά τα ρουγκατσιάρια στο χωριό μου. Σήμερα, δε γίνονται, όπως και πολλά άλλα έθιμα. Κι αξίζει να γυρίζει κανείς πίσω, για να βλέπει τι τον δένει με τον τόπο του. Και να μην τα΄αφήνει να χαθεί… Για να τα μαθαίνουν και οι νεότεροι…